Ve yine aynı zamanda
‘bugünü dünden, yarını bugünden
en kolay şekilde daha iyi, daha güzel,
daha sahih duruma nasıl getirebilirim’ diye
yaşadıklarını her gece sorgulamalıdır?
Anlatması çok kolay, yapması zor işler, çok fazla zaman alıyor! İnsan hayatından önemli köşe taşları, taşıyıcı kolonları, sacayakları var. Bunlardan biri iyi değilse, diğerleri de iyi olmuyor. Bunu bir benzetmeyle anlatmak ve bahsi geçen şu hadisi bir daha tekrar yazmak gerekir: “… Bilin ki, vücutta öyle bir organ vardır ki o sağlıklıysa tüm vücut sağlıklı demektir. Fakat o hastaysa tüm vücut hasta olur. Bu organ kalptir” (M4094 Müslim, Müsâkât, 107).
Bir: Sağlık! Sağlık varsa diğer işler yoluna girer. Duygular, düşünceler, davranışlar! Duygular iyi, güzel ve olumlu ise düşünceler de iyi, güzel ve olumlu olur. Duygu ve düşünceler olumlu ise beden zinde, canlı ve çoşkulu olur. Tersi duygu, düşünce ve davranışlar ise bitmişlik, tükenmişlik, yorgunluk demektir.
İki: İlişkiler! Allah ile, insanlar ile, dünya ile olan ilişkiler. Allah ile ilişkiler sağlam ve sağlıklı ise diğer ilişkiler de sağlıklı ve sağlam olur.
Üç: Madde! Madde, dünya ve para; insan hayatının doğal, tabii ve kaçınılmaz unsurlarıdır. Sen iyi, güzel ve olumlu bir kişi isen madde sen daha iyi bir insan yapar; çirkin, kötü ve olumsuz bir kişi isen madde, dünya ve para seni daha kötü bir insan yapar. Her şey senin tavrına göre şekil alır, mana kazanır, kıymetlenir yahut tam tersi olur.
Dört: Duygular! Duygular iç dünyamızın dışa yansımasıdır; postacılardır. Yirmi altı farklı duygumuz vardır, her biri farklı bir haber getirir. Habere odaklanmak gerekir, duyguların getirdiği habere göre tavır olmak gerekir. Duygular olumsuz bir haber mi getirdi! Sorunla karşılaş, korkularınla yüzleş; içinden geç. Daima mücadele içinde olmak gerekir; düştüysen kalkman, kalktıysan yürümen, yürüdüysen koşman, koştuysa uçman gerekir.
Beş: İş! Bulunduğun hal, iş, eylem. Hayatta ve ayakta kalma mücadelesi. İyi bir öğrenci, iyi bir işçi, iyi bir yönetici, iyi bir iş veren olma…
İnsanı ayakta tutan bu beş sütundan, sağlığı tam merkeze konumlandırıp, diğer sütunları ilişkileri, maddeyi, duyguları ve iş hayatını sağlığın etrafına konumlandırmak gerekir. Sağlık merkezde olmakla birlikte diğerlerine, objektif bir şekilde “bir, en az iyi; on, en iyi” arasında puan verdiğimizde, puanlar ortalamanın üstünde olursa hayat iyiye, güzele ve doğruya ilerliyorken ortalamanın altında ise işler ters yönde ilerliyor demektir ki işte o zaman aklıselim, kalbiselim, zevkiselim ile hayatı yeniden yorumlamak ve yeniden değerlendirmek gerekir. Her akıllı insan her başlıkta ortalamanın üzerinde olması gerekir. Bunun için daima nasıl daha yukarıya çıkabilirim, daha ileriye gidebilirim, daha derine inebilirim diye kendine sormalıdır?
Ve yine aynı zamanda ‘bugünü dünden, yarını bugünden en kolay şekilde daha iyi, daha güzel, daha sahih duruma nasıl getirebilirim’ diye yaşadıklarını her gece sorgulamalıdır? Bu da ancak duygularını yönetmekle mümkündür; duyguların peşinden hazla ve hızla gitmekle, konfor alanında kalmakla gerçekleşmesi mümkün değildir. İnsanın sağlam bir kişi olmasını sağlayan bu sacayaklarının birinde, ikisinde dokuz, on puanda olmak; bir veya ikisinde iki, üç puanda olmak sizi iyi yapmıyor; hepsinin ortalamanın üstüne birlikte çıkarmak gerekiyor, birleşik kaplar gibi, minimum yasası gibi bir dengede, bir ölçüde olmak ve kalmak; bir ahenk oluşturmak gerekiyor.
Hayalin, hedefin ve hayat amacın; yüzün, yönün ve yolun en iyiye, en güzele, en sevgiliye; en güzel örneğe, hakikate, marifete doğru olması gerekir. Oraya varılır yahut varılmaz lakin niyetin, daha iyiye, daha güzele, en doğruya doğru olsun! Bu beş başlıkta ortalamanın en üstünde olduğun zaman bir sanat eserine, bir şahesere dönersin; bir mısra-i berceste olursun. İşte o zaman hayatın anlamını anlamış, iliklerine kadar yaşamış olursun. Yoksa karşında duygularının esiri, sefil bir adam bulursun. Duygularını sen mi yöneteceksin yahut duygularına göre mi yönetileceksin? Bu yol ayırımında tercih senin.
Şunu da eklemek gerekir ki bu yazıdaki duygu yönetiminden maksat, stres yönetimi hiç değildir.
DEVAM EDİYOR…
