DOLAR
50,4678
EURO
55,6028
ALTIN
6.014,25
BIST
11.412,29
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Az Bulutlu
20°C
İstanbul
20°C
Az Bulutlu
Cuma Hafif Yağmurlu
21°C
Cumartesi Hafif Yağmurlu
18°C
Pazar Parçalı Bulutlu
16°C
Pazartesi Hafif Yağmurlu
19°C

NASIL BİR NESİL YETİŞTİRMELİYİZ?

A+
A-

 

Biz çocuklarımıza

nasıl bir gelecek hazırlıyoruz?

Meselemiz nüfus değil,

mesele insan yetiştirmektir.

 

“Meselemiz nüfus mu, bilgi üretebilen nesiller yetiştirmek mi?”

Bazen insanın önüne öyle bir yazı düşer ki okur, birkaç satır sonra kendisini başkalarını değil, kendi toplumunu sorgularken bulur.

Geçtiğimiz günlerde karşıma çıkan, Yahudilerin bilimsel ve ekonomik başarılarıyla İslam dünyasının bugünkü durumunu karşılaştıran bir araştırma yazısı da bende böyle bir etki bıraktı.

Elbette yazıdaki bütün rakamların ve iddiaların bilimsel doğruluğunu kabul etmek mümkün değil. Aralarında eski, eksik ve tartışmalı veriler var. Ancak ortaya koyduğu temel soru üzerinde düşünmeye değer: Dünya nüfusunun yaklaşık dörtte birini oluşturan Müslüman toplumlar, sahip oldukları insan gücünü, tarihî birikimi ve doğal kaynakları neden bilimsel, teknolojik ve ekonomik güce dönüştüremiyor? Üstelik bu soru, yalnızca Müslümanların değil, geleceğini düşünen herkesin kendisine sorması gereken bir sorudur.

“Bir avuç insanın başardığını, yüz milyonlarca insan neden başaramıyor?”

Dünya nüfusu içerisindeki oranları son derece küçük olmasına rağmen Yahudi toplumunun bilim, tıp, ekonomi, teknoloji, sanat ve akademi alanlarında ortaya koyduğu başarılar dikkat çekicidir.

Nobel ödüllerindeki yüksek temsilleri, dünya çapındaki üniversitelerdeki akademik varlıkları, bilimsel araştırmalardaki etkileri ve girişimcilik başarıları üzerinde düşünülmesi gereken bir gerçektir.

Albert Einstein’dan Jonas Salk’a, bilim dünyasına yön veren pek çok isim, insanlığın ortak hafızasında yerini almıştır.

Burada yapılması gereken, bir toplumu diğerinden üstün görmek değildir. Başarının arkasındaki şartları anlamaktır. Çünkü başarı, bir milletin genlerine yazılmış bir ayrıcalık değildir. Başarı; eğitimle, kültürle, çalışma disipliniyle, araştırmayla, özgür düşünceyle ve doğru kurumlarla inşa edilir.

Yahudi toplumunun eğitim ve öğrenme geleneği, ailelerin çocuklarının eğitimine verdiği önem, tarih boyunca oluşan mesleki birikim ve özellikle güçlü bilim merkezlerinde yetişen insan kaynağı bu başarının anlaşılmasında önemli ipuçları sunmaktadır.

 

Peki ya biz?

Bir zamanlar matematiğin, tıbbın, astronominin, felsefenin ve mühendisliğin gelişimine önemli katkılar sunmuş bir medeniyetin çocuklarıyız. Harezmi’nin matematiğe, İbn Sina’nın tıbba, Biruni’nin astronomiye, İbn Heysem’in optiğe, Cezeri’nin mühendisliğe kazandırdıklarını hatırlayalım. Bu isimler yalnızca kendi dönemlerinin değil, insanlığın ortak bilim tarihinin de önemli şahsiyetleridir.

Peki, onların torunları olarak bugün nerede duruyoruz? Neden bilimsel buluşlarda, teknoloji üretiminde, patentlerde, araştırma merkezlerinde ve dünya çapındaki üniversitelerde hak ettiğimiz yerde değiliz? Neden kendi teknolojimizi üretmek yerine çoğu zaman başkalarının ürettiğini satın alıyoruz? Neden gençlerimizin önemli bir bölümü yeni bir şey keşfetmenin heyecanını değil, yalnızca bir sınavı kazanmanın telaşını yaşıyor? Bence üzerinde en çok düşünmemiz gereken mesele tam da burasıdır.

“Bizim sorunumuz çocuklarımızın zekâsı değil, o zekâyı ortaya çıkaracak eğitim iklimini oluşturamamış olmamızdır.”

Bugün birçok eğitim sistemimizde çocuklarımızı doğru cevapları bulmaya hazırlıyoruz. Fakat doğru soruları sormayı yeterince öğretemiyoruz. Ezberletiyoruz ama düşündürmekte zorlanıyoruz.

Bilgi yüklüyoruz ama bilgiyi kullanmayı her zaman öğretemiyoruz. Sınavlara hazırlıyoruz ama hayata hazırlamakta eksik kalıyoruz. Çocuklarımızın kaç soru çözdüğünü hesaplıyoruz da kaç yeni fikir geliştirdiğini, kaç kitap okuyup üzerinde düşündüğünü, kaç sorunun peşine düştüğünü yeterince merak etmiyoruz.

Oysa bilim, insanın merak ettiği bir sorunun peşine düşmesiyle başlar.

Bir çocuğun sorduğu soruya kızmak yerine onu yeni sorular sormaya teşvik edebildiğimiz gün, eğitimde önemli bir mesafe almış olacağız. Burada bir yanlış anlaşılmanın da önüne geçmek gerekiyor. İslam dünyasının bilimsel üretimde yaşadığı sıkıntıların sebebini doğrudan dine bağlamak büyük bir haksızlıktır. İslam’ın ilk emrinin “Oku!” olması, ilme verdiği değer, insanı düşünmeye, akletmeye ve yeryüzünü anlamaya davet etmesi ortadadır. Sorun dinimizin ilme bakışında değil, bizim ilimle kurduğumuz ilişkidedir. İnançla aklı, maneviyatla bilimi, ahlakla teknolojiyi birbirinin karşısına koyduğumuzda kaybeden insanlık olur. Bizim ihtiyacımız olan hem inancını bilen hem dünyayı tanıyan hem ahlaklı hem araştırmacı hem manevi değerlerine bağlı hem de bilimsel gelişmelere açık nesiller yetiştirmektir. Çünkü imanlı olmak düşünmekten vazgeçmek değildir. Aksine, insanın kendisini, kâinatı ve hayatı daha derin anlamaya çalışmasıdır.

 

Bir başka önemli meselemiz de liyakattir.

Bir ülkede gençlerin önünü yetenekleri, çalışmaları ve başarıları değil; tanıdıkları, yakınlıkları ve mensubiyetleri açıyorsa orada bilimsel gelişmeden söz etmek kolay değildir.

Üniversiteler özgür düşüncenin, bilimsel eleştirinin ve araştırmanın merkezleri olmalıdır.

Farklı düşünenin susturulmadığı, soru soranın dışlanmadığı, yanlışın eleştirilmesinden korkulmadığı bir akademik iklim oluşturulmalıdır.

Bilim insanı, kendisine söyleneni tekrarlayan değil, bilinmeyenin peşinden giden insandır.

Devletler de bu insanlara imkân hazırlamak zorundadır. Araştırma ve geliştirmeye ayrılan kaynaklar artırılmalı, üniversite-sanayi iş birliği güçlendirilmeli, bilimsel çalışmalar desteklenmeli, yetişmiş insanlarımızın ülkelerinde kalmaları için uygun şartlar oluşturulmalıdır. Çünkü bilim yalnızca iyi niyetle gelişmez. Bilim için yatırım, sabır, özgürlük ve süreklilik gerekir.

 

Gelelim bizim en büyük sorumluluğumuza: Gençliğe!

Bir ülkenin geleceği, çocuklarına hangi soruları sorduğunda gizlidir. Onlara sadece “Hangi okulu kazanacaksın?” diye mi soruyoruz? Yoksa “İnsanlığa nasıl bir katkı sunacaksın, hangi problemi çözeceksin, nasıl bir eser bırakacaksın?” diye de sorabiliyor muyuz? Gençlerimizin hayalleri yalnızca bir meslek edinmek, makam sahibi olmak ve iyi bir hayat kurmakla sınırlı kalmamalıdır.

Elbette bunlar da önemlidir. Ancak bir genç, kendisini aşan bir idealin de sahibi olmalıdır.

 

Bilim insanı olmak, yeni bir ilaç geliştirmek, bir teknoloji üretmek, bir hastalığa çare bulmak, bir insanın hayatını kolaylaştıracak bir buluşa imza atmak da gençlerimizin hayalleri arasında yer almalıdır. Biz gençlerimize büyük hedefler göstermeliyiz. Onlara geçmişimizin büyük medeniyetini anlatırken geleceğin büyük medeniyetini kurma sorumluluğunu da vermeliyiz. Çünkü geçmişte büyük işler başarmış olmak, bugün büyük olduğumuz anlamına gelmez. Geçmişimizle övünmek hakkımızdır ama geçmişimizin gölgesinde yaşamak geleceğimize haksızlıktır. Unutmayalım ki bir toplumun gerçek zenginliği yer altındaki madenleri, bankalarındaki parası veya nüfusunun kalabalıklığı değildir. Gerçek zenginliği; yetiştirdiği insan, ürettiği bilgi, ortaya koyduğu eser ve insanlığa sunduğu katkıdır.

Bizim çocuklarımızın zekâsında, kabiliyetinde ve merakında bir eksiklik yok. Eksik olan, bu kabiliyetleri ortaya çıkaracak eğitim anlayışı, bilimsel iklim ve üretim kültürüdür. Artık birbirimize geçmişte kim olduğumuzu anlatmayı biraz azaltıp gelecekte ne olabileceğimizi konuşmalıyız. Daha çok okul açmalı ama daha nitelikli eğitim vermeliyiz. Daha çok üniversite kurmalı ama daha çok bilim üretmeliyiz. Daha çok diploma dağıtmalı ama daha çok fikir, eser ve buluş ortaya çıkarmalıyız.

Ve en önemlisi, çocuklarımızın soru sormasından korkmamalıyız. Çünkü soru soran çocuk, düşünen insana; düşünen insan, üreten topluma dönüşür. Bir zamanlar dünyanın ilim ışığını taşıyan bir medeniyetin çocuklarıydık. Bugün başkalarının ürettiği teknolojiyi kullanmakla yetiniyorsak, dönüp kendimize sormalıyız:

Biz çocuklarımıza nasıl bir gelecek hazırlıyoruz? Meselemiz nüfus değil, mesele insan yetiştirmektir. Meselemiz geçmişle övünmek değil, geleceğe eser bırakmaktır. Meselemiz sadece güçlü bir ülke olmak değil, insanlığa fayda sağlayan güçlü bir medeniyet inşa etmektir.

 

Rabbim bizlere aklını kullanan, ilmin peşinden koşan, ahlakıyla örnek olan ve insanlığa fayda sağlayan nesiller yetiştirmeyi nasip etsin.

Çünkü gelecek, yalnızca kalabalık olanların değil; düşünen, araştıran, üreten ve çalışanların olacaktır.

 

 

ETİKETLER: , , ,
Yazarın Diğer Yazıları
Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.