Zayıflama İğnelerinin Safra Kesesi ve Pankreas Üzerindeki Potansiyel Etkileri

Hızlı kilo kaybına yol açan zayıflama iğnelerinin, safra kesesi hastalıklarını tetikleyebileceği ve sindirim sistemi sorunlarını provoke edebileceği yönünde görüşler bulunmaktadır. Prof. Dr. Mehmet Karabulut’a göre, ilacın doğrudan etkisinden çok kilonun hızlı kaybolması bu riskleri artırabilir. Klinik çalışmalarda GLP-1 grubundaki ilaçları kullananlarda safra kesesi sorunlarının yaklaşık %1 ila %3 aralığında görüldüğü bildiriliyor.

Kimler tehlikeye girer? Ancak kısa sürede vücut ağırlığının %10-15’inden fazlasını kaybeden kişilerde riskin %10-20 seviyelerine çıkabildiği belirtiliyor. Daha önce safra taşı ya da safra çamuru öyküsü olanlarda risk artışının %20’nin üzerine çıkabildiği kaydediliyor. Hızlı kilo kaybının safra kesesinin boşalmasını güçleştirdiği ve safranın yoğunlaşmasına yol açtığı için taş oluşumunu kolaylaştırdığı vurgulanıyor. Bu nedenle tedavi sürecinin dikkatli planlanması, uygun hasta seçimi ve düzenli doktor takibi büyük önem taşıyor.

“Hekim kontrolünde kullanılmalı” Uzmanlar, zayıflama iğnelerinin doğru hasta grubunda ve hekim gözetiminde kullanıldığında etkili ve güvenli seçenekler olduğunu belirtiyorlar. Ancak hızlı kilo kaybı hedeflendiğinde safra kesesi ve pankreas hastalıkları açısından risklerin hesaba katılması gerekiyor. Sağ üst karnın ağrıması, omuza yayılan ağrı, şiddetli bulantı ile kusma, sarılık veya sırta vuran ani karın ağrısı gibi belirtiler görüldüğünde hemen doktora başvurulması gerektiği ifade ediliyor.

“Doz artışıyla taş riski artabilir” Prof. Dr. Erhun Eyüboğlu, safra taşı oluşumunun yalnızca zayıflama iğnelerine bağlı olmadığını; obezite cerrahisi sonrası hastalarda da benzer sorunların görüldüğünü belirtiyor. Tirzepatid içeren iğnelerde doz arttıkça taş oluşumunun riski de artıyor gibi görünse de bu oranın yaklaşık %0.6 civarında olduğu söyleniyor. Hızlı kilo kaybı sırasında safra içindeki kolesterol yoğunluğunun artması safra çamuru ve taş oluşumuna zemin hazırlıyor. Ayrıca aşırı kalori kısıtlaması safra kesesi kasılmalarını azaltarak safra durgunluğuna yol açabiliyor. Haftada 1,5 kilogramdan fazla kilo veren kişilerde safra taşı oluşumunun daha sık görüldüğü belirtiliyor. Bu risk, kilo kaybının en hızlı olduğu ilk 20 hafta boyunca belirginleşiyor ve kilo verme hızı azaldıkça risk de azalıyor.

“Pankreatit riski tartışmalı” Doç. Dr. Erkan Yardımcı’ya göre hızlı kilo kaybı sırasında yağ dokusundan kana ve oradan safraya yoğun kolesterol geçişi söz konusu oluyor. Safra kesesinin kasılma hareketlerinin azalmasıyla safra çamuru zamanla taşlara dönüşebiliyor ve bu durum bazen akut pankreatite yol açabiliyor. Pankreatitin hayati tehlike oluşturabildiğine dikkat çekiliyor. Bazı çalışmalarda GLP-1 agonistleri kullanan kişilerde pankreatit riskinin her 100 kişide 1 olduğu belirtilse de bunun ilaç etkisinden mi yoksa kilo kaybının kendisinden mi kaynaklandığının net olmadığı ifade ediliyor.