Uludağ’ın Anlatımıyla İlber Ortaylı’ya Dair Tarih Manzumesi

Galatasaray Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Abdurrahman Muhammed Uludağ, İlber Ortaylı’nın sadece bir tarih hocası olmadığını vurguladı. Onun derin bilgisi, zengin kültürü, geniş hafızası ve keskin zekasıyla birlikte, etkileyici bir hitabetin de ön plana çıktığını ifade etti; Türkçeyi sahih bir üslupla konuşabildiğini belirtti. Geçmişi canlı bir hafıza haline getirerek tarih bilgisini geniş kitlelerle paylaştığını ve pek çok öğrenciyi bu yolculuğa yönlendirdiğini söyleyen Uludağ, bugün gördüğümüz bu iltifatı bunun temel nedeni olarak gördüğünü dile getirdi.

Uludağ, konuşmasında Ortaylı için Mustafa Kara tarafından ebcet hesabıyla yazılan ve hattat Mahmut Şahin’in levhasını işleyen bir tabloda yer alan metni de okudu. Sözlerinde şu ifadelere yer verdi: “Mütebahhir tarihçiye dua / Doğu batıyı bilene dua / Bir kalem çıktı söyledi tarih / Rahmetli Ortaylı Beğe dua”. Bu dizelerin, klasik Türk edebiyatı geleneğinde bir kişinin vefatının ardından duyulan derin saygıyı ve onun ilmi kimliğini özetleyen bir “Tarih Manzumesi” olduğu ifade edildi.

Levha, İlber Ortaylı’nın vefatı için özel olarak hazırlanan bir tarih manzumesi olarak görülüyor. Şiirsel üslubuyla anlatılan anlamlar şu şekilde özetleniyor: ANLAMI Mütebahhir tarihçiye dua; burada “Mütebahhir” kelimesinin derin bilgiyi, derya gibi engin bir bilgiyi simgelediği, kişinin sadece tarih bildiğini değil, bu ilmin içinde kaybolacak kadar derinleştiğini ifade ettiği belirtiliyor. Doğu batıyı bilene dua satırı ise entelektüel köprüyü simgeliyor; Osmanlı-İslam kaynaklarıyla Batı dünyasının metodolojilerine ve dillerine hâkimiyeti vurgulanıyor. Bir kalem çıktı söyledi tarih ifadesi ise ebced hesabıyla “tarih düşürmenin” bir sanat olduğuna işaret ediyor; bu satır, güçlü ve yetkin bir kalemin bu dünyadan geçişinin ardından yazıların ve isimlerin artık tarihin kendisi haline geldiğini anlatıyor. Rahmetli Ortaylı Beğe dua son mısra ise hem ailenin onuruna hem de şahsın hatırı için hürmet ve rahmet dileğini ifade ediyor.