Türkiye ve AB Gümrük Birliği ile Hindistan STA’sının Gölgeleri: Rekabet ve Güncellemelerin Yol Haritası

Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki Gümrük Birliği (GB) süreci, 30. yılına yaklaşırken her iki taraf için de bir fırsattan çok risk ve rekabet alanı olarak yeniden değerlendirilmesi gereken bir konuma gelmiştir. AB’nin üçüncü ülkelerle yaptığı serbest ticaret anlaşmaları, Türkiye pazarına olan etkisini farklı şekillerde hissettirirken, Türkiye’nin kendi STA girişimleri ise AB pazarına erişimde ek mali yükler doğurabilecek bir dinamik yaratıyor.

Hindistan ile gerçekleştirilen kapsamlı STA sonrasında bölgede dev bir ticaret alanı hedeflenmektedir. Bu anlaşma ile 2 milyar kişiyi kapsayan bir serbest ticaret bölgesi oluşması öngörülüyor. AB, Hindistan’a ihracatını 2032 yılına kadar iki katına çıkarmayı planlarken, Hindistan’ın AB ülkelerine sunduğu gümrük kolaylıkları Avrupa için alışılmışın ötesinde hareketler içeriyor. Özellikle otomobil ve makine ürünlerinde uygulanan gümrük vergilerinin düşürülmesi, ilaç ve kimyasallarda da önemli oranlarda vergi muafiyetleri yaratacak şekilde planlanıyor. Anlaşmanın kapsamı, AB-Hindistan ticaretinin yaklaşık %99.5’lik kısmını kapsayacak şekilde muafiyet ve indirimleri içeriyor.

Türkiye için olası sonuçlar açısından bakıldığında, GB kapsamında üçüncü ülkelerden Türkiye’ye gümrüksüz giren mallar için mevcut ayrıcalıklar doğrudan geçerli olmuyor. Hindistan’ın rekabetçi maliyetleri ve üretim kapasitesi artışı, Türkiye’nin yakın coğrafyada kazanılan tedarik avantajını zayıflatabilir; bu durum özellikle tekstil, çelik ve otomotiv yan sanayinde Türkiye’nin pazar payında zamanla bir kayba yol açabilir. Bu kapsamda Türkiye’nin üretim maliyetlerini koruyacak ve rekabet gücünü artıracak politika adımlarına ihtiyaç duyduğu değerlendiriliyor.

Türkiye’nin güncelleme talebi, Avrupa Birliği’nin 17 Ocak’ta Latin Amerika’daki dört ülke ile imzaladığı anlaşmaların ötesinde GB’nin modernizasyonu yönünde belirginleşiyor. Türkiye, GB’nin güncellenmesiyle tarım, hizmetler ve e-ticaret alanlarını da kapsayacak genişletilmiş bir çerçeve talep ediyor; bununla beraber karar alma mekanizmalarında Türkiye’nin söz hakkını güçlendirmek ve lojistik maliyetlerini azaltmak için gerekli adımların atılmasını istiyor. Bu güncellemeler, AB ile üçüncü ülkeler arasındaki serbest ticaret süreçlerinde Türkiye’nin doğrudan dahil edilmesini de mümkün kılabilir.

AB’nin güncel politika etkileri, yeşil mutabakat ve dijital vergiler gibi konuları içeriyor; buna bağlı olarak Türk mallarının Avrupa içindeki serbest dolaşımı sürerken taşıma süreçlerinde karşılaşılan kotalar ve vizeler gibi kısıtlamalar rekabet gücünü olumsuz yönde etkileyebiliyor. Bu durum, Türkiye’nin ihracatını ve üretim zincirlerini yeniden yapılandırma ihtiyacını gündeme getiriyor.