Türkiye Nöbeti ve Kaytarmamanın Ahlaki Sınavı: Mahmut Özer’in Yıllık Yazılarının Kitap Şerhi

Prof. Dr. Mahmut Özer’in 2025 boyunca kaleme aldığı yazılar, yalnızca bir yılın kronolojisi değildir; bunlar, toplumsal ve entelektüel bir nöbetin kaydı olarak okunması gereken derin bir düşünce bütünü sunuyor. Eserin değerlendirmesinde Prof. Dr. Hasan Ali Karasar, bu külliyatın hızlı gündemlerin ötesinde Türkiye üzerinde düşünmenin ve üretmenin bir ahlaki sorumluluk olduğunu hatırlattığını belirtiyor.

Başlıklar arasında iki temel referans belirginleşir: Türkiye nöbeti kavramı, Alev Alatlı’nın epistemik sorumluluk çağrısına karşılık gelirken; kaytarmayalım ifadesi, Kemal Tahir’in aydınlara yüklediği sorumluluğu hatırlatır. Bu iki damar, kitabın ilerleyişinde karşılıklı beslenen bir düşünce hattı oluşturur.

Yapay zekâ ve dijitalleşme ekseni, eserin öne çıkan konularından biridir. Özer, teknolojik gelişmeleri sadece teknik bir dönüşüm olarak görmekten öteye taşıyarak insanı, emeği ve kamusal alanı yeniden şekillendiren kırılma noktaları olarak ele alır. Bu bağlamda eğitim politikalarının ve iş gücü dinamiklerinin yeni gerçekliğe uyum sağlayacak biçimde yeniden kurulması gerektiğini savunur.

Okuyucuya çağrı: Nöbeti sürdürmek Kitap, gündemlerin hızla tüketildiği bir dönemde Türkiye’nin düşünsel ve üretken kapasitesini korumanın gerekliliğini vurguluyor. Karasar, eserin yalnızca bir yılın olaylarını aktarmaz; aynı zamanda yükseköğretimin arz-talep dengesi, doktora konuları, yapay zekânın beşeri sermaye üzerindeki etkileri ve bilimsel üretimin dönüşümü gibi konuları tarihsel bağlam ve toplumsal derinlikle ele alır.

Eserde öne çıkan bir yön, yapay zekâ ve dijitalleşmenin epistemik ve ahlaki boyutlara sahip olduğudur. İnsan, emek ve düşünceyi yeniden tanımlayan bu süreç, eğitim politikaları ve iş gücü piyasasının da gözden geçirilmesini zorunlu kılar. Bununla birlikte, kitap yalnızca günümüze odaklanmaz; Ziya Gökalp’ten Tanpınar’a, Cahit Arf’tan Turgut Cansever’e, Alev Alatlı’dan Kemal Tahir’e uzanan zengin referanslarla Türk düşünce geleneğini dairesel bir tartışmaya dahil eder.

Güçlü bir çıktı olarak öne çıkan mesaj nettir: geçmişin romantik bir sığınak olması uygun değildir; Batı’yı ezberlemek de çözüm değildir. Yerel tecrübenin merkezinde, dünyayla kurulan diyalogla beslenen yeni bir dil ve muhakeme biçimi geliştirmek gerekir.

Kitabın sonunda yer alan biyografik bölüm, Prof. Dr. Mahmut Özer’in kariyer yolunu özetler: İTÜ Elektronik ve Haberleşme’yi tamamladıktan sonra farklı üniversitelerde öğretim üyeliği ve yöneticilik görevlerinde bulunmuş, ÖSYM Başkanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığı gibi üst düzey görevler üstlenmiştir. 2023’ten itibaren TBMM Millî Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu Başkanı olarak görev yürütmüş; hâlen Ordulu bir milletvekili olarak siyasette etki sahibidir. Milliyet ve Daily Sabah’ta düzenli köşe yazarlığı yapan Özer’in eğitim, bilim ve toplumsal dönüşüm konularında birikimini yansıtan çok sayıda eseri bulunmaktadır.