Limonda Dikey Geri Bildirim: İthalat Vergileri ve Enflasyon Karşısında Üretici Hissi

Limonda ithalat kanallarını açık tutmayı hedefleyen yeni açıklamalar doğrultusunda, gümrük vergilerinin düşürüldüğü ve ardından üretim ile arz arasındaki dengenin, fiyat hareketlerini doğrudan etkilediği vurgulanıyor. İklim kaynaklı don olayları başta olmak üzere yaşanan sorunlar nedeniyle son sezonda verimde kayıplar yaşanırken, üreticiler yüksek maliyetlerin yanında artan fiyat dalgalanmalarının dikkat çekici olduğunu belirtiyor.

Üretici için tüketiciye ulaşan ürün var mı? Limonda tüketici talebini karşılamak amacıyla ithalatta uygulanan gümrük vergisinin 31 Temmuz’a kadar %10’a düşürüldüğü, hasat döneminin başlangıcı olan 1 Ağustos itibarıyla vergi oranının %54’e çıkarılarak üreticinin korunmasının hedeflendiği ifade ediliyor. Bu yılın hasat döneminde ise vergi içten ve basamaklı bir şekilde uygulanmaya devam edeceği belirtiliyor. 2025 Nisanında başlayan ihracat kısıtlamaları önce yasağı getirmiş, ertesi gün ise kısmen kaldırılmıştı. Son iki sezon boyunca iklim kaynaklı olumsuzluklar nedeniyle üretimde düşüş görüldü.

Dünyanın önemli limon üreticileri arasında yer alan Türkiye, yıllık yaklaşık 1,3 milyon ton üretim yapıyor. Ancak 2023-2024 sezonunda üretim 2,3 milyon tona çıkmış ve bu süreçte tüketimin düşmesiyle limonlar bahçelerde kalmıştı. Toplama ve depolama maliyetleri, ürünün kendisinden daha pahalıya gelince üreticilerin zararına yol açtı; bazıları narenciye bahçelerini sökmeyi bile düşündü. 2024-2025 sezonunda benzer bir tablo ortaya çıktı ve 1,7 milyon tonluk üretim karşılık bulamadı. TÜİK verilerine göre 2025-2026 sezonunda limon için üretimde yaklaşık %35 kayıp öngörülüyor ve sezonda 1,1 milyon tonluk bir tahmin yapılıyor.

Depolarda sınırlı miktarda ve ağaçlarda da az sayıda bulunan limonlar, iç tüketim ve ihracat için yeterli bulunduğu izlenimini verse de alınan kararlar yüksek fiyat seyri nedeniyle gündeme getirildi. Enflasyon muhasebesi gibi tartışmalar yükselirken, iç piyasada üretimin yeterli olduğu değerlendirmesi öne çıkıyor; bazı üreticiler üretim maliyetlerinin yüksekliğinden ve fiyatlardaki volatiliteden endişe duyuyor.

Fiyatlar gevşiyor, üretim yeterli görünüyor mu? Mersin (Akdeniz) Ziraat Odası Başkanı Musa Yılmaz, ithalatın üreticileri bir çıkmaza sürüklememesi gerektiğini, aracılar için de kârlılığın sürdüğünü belirtiyor. Yılmaz, enflasyon muhasebesinin olası etkilerine değinerek, mevcut hareketlerin gelecekte daha büyük üretim sorunlarına yol açabileceğini ifade ediyor. Yüreğir Ziraat Odası Başkanı Mehmet Akın Doğan ise Türkiye’nin tüketimi için yeterli limon bulunduğunu, fiyat düşüşünün son dönemde raf ömrü kısa ürünlerin piyasaya girmesiyle gerçekleştiğini belirtiyor. Doğan, ithalat haberiyle üreticinin zor durumda kaldığını ve maliyetlerin aynı zamanda üreticiyi zorlattığını dile getiriyor.

Fiyat eğilimi şu anda düşüşte Ocak-Şubat arasındaki dönemde limonun satış fiyatı 120-150 lira aralığında seyrederken, son iki haftada 90-100 lira civarında seyrediyor. Depo ve daldan çıkış maliyetleri 45 liradan 30-35 liraya, hal fiyatları ise 20-50 lira aralığında değişiklik gösteriyor.