Kahramanmaraş ve Hatay Depremleri Sonrası Yeniden İmar ve Gelişme Raporu – Özeti

Depremlerin etkisini ve devam eden yeniden imar sürecini ele alan analiz, Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından hazırlanmıştır. Rapora göre, depremden doğan zararın telafisi ve afet risklerinin azaltılması amacıyla 2025 yılının sonunda toplam 3,6 trilyon lira bütçe kullanımı kaydedildi. Bu süreç, kamu kurumları, özel sektör ve sivil toplum kuruluşları ile uluslararası ortakların iş birliği içinde yürütülen ihtiyaç tespitleriyle şekillendi.

Afetzedelerin barınma ihtiyacı önceliklendirildi; kalıcı konutlar için çalışmalar büyük oranda tamamlandı. Kura törenleriyle bölgede 433 bin 667 konut ve 21 bin 690 iş yeri için kura süreçleri sonuçlandı. Eğitim altyapısının güçlendirilmesi amacıyla 13 bin 321 dersliğin inşası için 72 milyar lira, 2 bin 776 dersliğin güçlendirilmesi için ise 6,9 milyar lira harcama yapıldı. Tüm inşaatlar tamamlandığında derslik sayısında öncesine göre %15 artış hedefleniyor.

Üniversitelerin fakülte binaları, kampüs altyapıları ve bakım-onarım çalışmaları için toplam 5,1 milyar lira ayrıldı; 2026 Yılı Yatırım Programı kapsamında bu üniversitelere 2,4 milyar lira ek bütçe planlandı. İş gücü piyasasını desteklemek üzere deprem bölgesinde istihdamı korumak amacıyla 11 ilde yaklaşık 60 bin 582 kişiye işbaşı eğitimleri ve meslek kursları sunuldu; bu programlar için yaklaşık 2,9 milyar lira kaynak aktarıldı. Yerel yönetimlere ise altyapı çalışmalarını sürdürmeleri için yaklaşık 4 milyar lira nakdi destek sağlandı.

Toplam proje tutarı 21,9 milyar lira olan çalışmalarla bölgedeki belediyelerin acil altyapı ve araç-ekipman ihtiyaçları karşılandı. Elektrik dağıtımında yaşanan hasarların giderilmesi ve enerji altyapısının güçlendirilmesi için 2025 sonu itibarıyla yaklaşık 51,1 milyar lira harcama yapıldı.

Tarım, ulaştırma ve sanayi alanında yürütülen çalışmalar kapsamında kara yolu ve otoyol hasarlarının giderilmesi için geçen yıl sonunda yaklaşık 19,8 milyar lira harcama gerçekleştirildi. Yeni konut ve sosyal alanlara erişim için 40 milyar lira, kent içi yollar için yaklaşık 8,5 milyar lira ayrıldı. Demir yolu hatlarının onarımı için 2025 sonu itibarıyla 26,4 milyar lira yatırım yapıldı; 2027 yılına kadar toplam 31,5 milyar lira daha harcama planlandı. Tarım sektöründe 2025 yılında 11 ilde 17,4 milyar liralık destek ödemesi gerçekleştirildi. Bölgenin üretim ve ihracat kapasitesinin güçlendirilmesi için imalat sanayiye odaklı çalışmalar sürerken, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri destekleyen KOSGEB ve kalkınma ajanslarının koordinasyonuyla toplam 17,6 milyar liralık kaynak harekete geçirildi.

Çalışmaların ilerleyişinde kayda değer ilerleme raporunda, deprem sonrası yürütülen uzun vadeli ve yoğun çalışmalar sonucunda toparlanmanın önemli ölçüde gerçekleştiği ifade ediliyor. İyileştirme çalışmalarında kapsayıcı planlar ve birbiriyle uyumlu yatırımlar önceliklendirilerek gerekli finansman ve insan kaynağı seferber edildi. Depremden etkilenen vatandaşların kalıcı konut ihtiyaçlarının karşılanması ve kamu hizmetlerinin etkin biçimde sürdürülmesi için gerekli altyapı adımları büyük ölçüde tamamlandı. Bölgenin ekonomik ve sosyal hayatını yeniden canlandırmaya yönelik adımlar da kayda değer ilerleme gösterdi.