Gümrük ve Kontroller: İhracattan Geri Dönen Ürünlerde Yeni Tedbirler ve Geri Dönüş Nedenleri

İhracat yoluyla ülkeye giren ürünlerin geri dönmesi halinde, öncelikle gümrükte ayniyat tespiti yapılır. Bu tespit sonrasında ürünler, Bitki Karantinası Yönetmeliği, Türk Gıda Kodeksi ve yem mevzuatı kapsamında tamamen resmi kontrollere tabi tutulur. Bu süreç, ürünlerin sağlık ve güvenlik standartlarına uygunluğunu garanti altına almak amacıyla uygulanır ve mevzuata aykırı bulunan girişler ret edilir.

Resmi kontrollerin sonucunda, mevzuata uygun olmayan ürünlerin ülkeye girişine izin verilmezken, yeni uygulama ile geri dönen ihraç ürünlerine ek tedbirler getirilmiştir. Türkiye, 186 ülkeden 2.218 çeşit ürün ihraç etmektedir ve 2024 yılında 4,2 milyon ton, 2025 yılında 2,5 milyon tonluk taze meyve ve sebze ihracatı gerçekleştirilmiştir. Bu dönemde ihracatın geri dönme payı çok küçük, yaklaşık yüzde 0,1 olarak kaydedilmiştir.

Geri dönüş nedenleri konusunda ise ihraç ürünlerinin çeşitli sebeplerle ülkeye geri getirilebileceği belirtilmektedir. Bunlar arasında alıcı-satıcı arasındaki ticari anlaşmazlıklar (fiyat, teslim süresi, kalite sınıfları gibi), nakliye koşullarının uzun süreli veya uygunsuz olması nedeniyle ürün kalitesinin bozulması, resmi kontroller sırasında tespit edilen belge eksiklikleri (sertifika eksikliği, etiket uyumsuzluğu, ticari belgelerdeki yetersizlikler) ve mevzuatla ilgili sorunlar bulunur. Bu nedenlerden ötürü ürünler iade edilebilmektedir.