Dünya Genelinde Isı Stresi: Sıcaklıklar Artarken Halk Sağlığı Nasıl Etkilendi

İklim değişikliğiyle birlikte, dünyanın dört bir yanında ısı stresi giderek daha yaygın ve tehlikeli hale geliyor. Nature’de yayımlanan araştırmalar, son 50 yılda aşırı sıcak ve nemin neden olduğu baskı altında insanların sayısının arttığını gösteriyor. Yüksek sıcaklık ve nem birleşince vücutta ısı birikimi artıyor; bu durum da ciddi sağlık sorunları ve ölümlerle sonuçlanabiliyor.

“50 yılda artış” ifadesiyle öne çıkarılan bulgulara göre, her kıtada soğuk olmayan günlerin sayısı belirgin şekilde yükseldi. Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi’nden Rebecca Emerton, “artık çok daha sık karşılaşılan şiddetli sıcaklık stresinin küresel ölçekte izlenebildiğini” belirtiyor. 1970’lerde dünyanın yüzde 16’sı en az bir gün aşırı sıcak stresi yaşarken, bugün bu oran %22’ye ulaşmış durumda. Bu değişim, 1 milyar kişinin şu an ısı stresiyle karşı karşıya olduğuna işaret ediyor.

Çalışmada, hissedilen sıcaklığı temsil eden Evrensel Termal İklim Endeksi (UTCI) kullanılarak, nem, rüzgar ve radyasyon gibi etkenlerin yanı sıra insan vücudunun tepkisi de değerlendiriliyor. Küresel ısınma koşulları arttıkça ısı stresi olayları daha sık, uzun ve şiddetli hale geliyor; sonuçlar da UTCI değerleriyle netleşiyor. İspanya, Portekiz, İtalya ve Fransa gibi ülkelerde 1970’lere kıyasla hissedilen sıcaklıklar beş derece arttı. Ayrıca Kuzey Amerika ve Kuzey Avrupa’da bile 38 derece civarında hissedilen sıcaklıklar görülebiliyor.

“Gece boyunca vücut soğumuyor” başlığı altında, Emerton gündüzlerin yanı sıra gece sıcaklıklarının da sağlık açısından büyük risk oluşturduğunu ifade ediyor. Dünya genelinde sıcak geceler çoğalıyor; gece boyunca vücudun soğumaması, sağlık için kritik bir tehdit haline geliyor. Tropikal bölgelerde sıcaklığın gece de 20 dereceyi aşmaması, yaşamsal tehlikenin artmasına yol açıyor.

Fransa’da aşırı sıcaklar ve etkileri konusunda güncel bilgiler, sıcak hava dalgasının Avrupa’yı nasıl etkilediğini gösteriyor. Fransa’da üç farklı gerilim yaşandı: sıcaklığın 40 dereceyi aşması beklenirken iki çocuğun araç içinde yaşamını yitirmesi, 18 Haziran’dan bu yana suya giren 40 kişinin boğulması, ve bir nükleer santralin soğutma suyunun aşırı ısınması sonucu devre dışı kalması. Ayrıca 1350 okul kapatıldı, halka evden çalışması çağrısı yapıldı ve 39 milyon kişiyi kapsayan kırmızı alarm seviyesi uygulanmaya başlandı. Bugünlerde Chateaumeillant köyünde kaydedilen 43,3 derece ile Fransa’da sıcaklıklar rekor kırdı; İngiltere’nin bazı bölgeleri için de 40 derece uyarısı duyuruldu. Madrid gibi şehirlerde evsizler için sığınaklar kurulurken İtalya ve İspanya da benzer hazırlıklar içinde.