Avrupa’nın Silah İthalatı ve Küresel Transferlerdeki Değişim: SIPRI Raporu Özeti

SIPRI raporuna göre, 1960’lardan bu yana ilk kez Avrupa, küresel silah ithalatında en büyük payı elde etti ve yaklaşık %33’lük bir payla listenin başında yer aldı. Rusya-Ukrayna çatışması ve değişen transatlantik güvenlik dinamikleri doğrultusunda savunma yatırımlarını hızlandıran Avrupa ülkeleri, 2021-2025 dönemi için ithalat paylarını %12’den %33’e taşıdı. Bu süreçte Asya ve Okyanusya bölgeleri %31 ile ikinci sıraya gerilerken Orta Doğu %26 ile üçüncü oldu. Avrupa ülkelerinin toplam silah ithalatı, 2016-2020 dönemine kıyasla yaklaşık olarak iki katına yakın bir artış gösterdi ve rapor, Avrupa’nın savunma ihtiyaçlarını karşılamak için bir kez daha Atlantik ötesine yöneldiğini vurguladı.

ABD’nin 2021-2025 döneminde küresel silah ihracatındaki en büyük payı %38 ile Avrupa’ya gitti. AB’nin yerli üretim kapasitesini artırmaya yönelik yatırımlara rağmen kritik sistemlerde ABD teknolojisine olan bağımlılık sürüyor. Özellikle savaş uçakları ve uzun menzilli hava savunma sistemleri gibi yüksek teknoloji gerektiren alanlarda ABD menşeli çözümler öncelikli tercih olmaya devam etti. Romanya ve Polonya’nın ABD ile stratejik ortaklıklarını güçlendirmek amacıyla bu yolu seçtiğine, Almanya’nın ise Patriot sistemleriyle lojistik ve eğitim uyumunu sağlamak için ABD menşeli ekipmanlara yöneldiğine dikkat çekildi.

Avrupa’nın 29 NATO üyesinin silah ithalatı, %143 artış gösterdi ve bu artışın %58’i ABD’den geldi. Küresel silah sevkiyatında genel artış %9,2 olarak kaydedildi. 2011-2015 döneminden bu yana en büyük yükselişi gösteren küresel silah transfer hacmi, 2016-2020’den 2021-2025’e uzanan dönemde ciddi bir büyüme kaydetti. ABD, dünya genelinde en büyük silah ithalatı yapan ülke konumunu sürdürerek toplam sevkiyatın %42’sini tek başına gerçekleştirdi ve 99 ülkeye ihracat yaptı. 2016-2020’de %36 olan payı, 2021-2025 döneminde %42’ye çıktı.

Fransa, Rusya’dan daha önceki konumunu korurken Rusya’nın ihracatı %64 oranında belirgin şekilde geriledi. Fransa’nın ihracatı ise %21 arttı. Almanya ise dünyanın en büyük dördüncü silah ihracatçısı olarak ön plana çıktı ve 2021-2025 döneminde küresel payını %5,7’ye taşıdı. Bununla birlikte Alman silah ihracatının yaklaşık dörtte biri (%24) Ukrayna’ya askeri yardım olarak giderken, %17’si ise diğer Avrupa ülkelerine ihraç edildi.

Asya ve Okyanusya bölgesinin silah ithalatı %20 oranında azaldı; özellikle Çin’in iç üretiminin artmasıyla ithalatında yaşanan düşüş %72’lik bir gerileme olarak görüldü. Orta Doğu ülkelerinin silah ithalatının yarısından fazlası (%54) ABD tarafından karşılandı. Dünya genelinde ise en çok silah ithal eden ülkeler sıralamasında Ukrayna zirvede kalırken onu Hindistan, Suudi Arabistan, Katar ve Pakistan izledi.

Avrupa’da silah akışının artışı, küresel transferleri yaklaşık yüzde 10 yukarı çekti. SIPRI Silah Transferleri Programı Direktörü Mathew George, Avrupa’daki artışın gerilim ve çatışmaların sürmesiyle Avrupa ülkelerine yönelik ithalatı artırdığını belirtirken, Asya ve Orta Doğu’daki bölgeler için ise arz ve gerilim dinamiklerinin etki yarattığını ifade etti. Wezeman, ABD’nin çok kutuplu bir dünyada silah tedarikindeki hakimiyetini daha da pekiştirdiğini söyleyerek, ithalatçı ülkelerin güvenlik ve teknik uyum için ABD çözümlerine yönelmeye devam edeceğini belirtti.