Yargı Reform Paketiyle Yargının Verimliliğini ve Erişimini Güçlendirme

Adalet hizmetlerinin hızlı ve etkili işlemesi hedefiyle hayata geçirilen kanun teklifinde, duruşma süreçlerinden icra takiplerine kadar pek çok alanda köklü değişiklikler öngörülüyor. AK Parti Grup Başkanvekili Muhammet Emin Akbaşoğlu, planlanan düzenlemelerin yargıya olan güveni artırmayı ve hizmetlerin kalitesini yükseltmeyi amaçladığını belirtiyor. Şimdi bu paket kapsamındaki başlıca düzenlemeler ele alınıyor.

Birinci öncelik olarak duruşma sürelerinin makul sınırlar içinde tutulması ve e-Duruşma ile SEGBİS üzerinden avukatların da katılımını mümkün kılacak uygulamalar üzerinde duruluyor. Böylece duruşmaların uzamasına neden olan süreçler hız kazanacak ve adaletin işlemesi kolaylaşacaktır.

Devlet alacaklarına yönelik yeni prosedür Anayasal ve idari yaptırımların maliyetini azaltmayı hedefleyen yeni düzenleme, icra işlemlerinin gereksiz yüklerden kurtarılmasını amaçlıyor. İdare aleyhine hükmedilen alacaklar için doğrudan icra takibine başlanması yerine, önce idareye başvuru yapılması zorunlu kılınıyor ve ödeme için bir aylık süre tanınıyor. Bu süreç, vatandaşların alacaklarını daha hızlı elde etmesini sağlar.

Mirasçıya öncelikli satış hakkı Ortaklığın giderilmesi ve miras yoluyla elde edilen taşınmazların satışında, mirasçılar arasında gerçekleşecek ilk açık artırmanın önceliği güvence altına alınıyor. Böylece aile mirasının hak kayıpları minimize edilerek, değerlerin mirasçılar arasında adil biçimde dağıtılması hedefleniyor.

Noterlik işlemlerinde dijital dönüşüm Noterlik belgelerinin asıllarının, mahkeme veya başsavcılık talebi halinde noter tarafından elektronik olarak güvenli bir şekilde iletilmesi sağlanıyor. Bu süreçte vergi veya harç gibi ek maliyetler alınmıyor ve taraflar işlemleri daha hızlı tamamlayabiliyor.

İdari yargıda tek hâkim uygulamasının kapsamı genişletiliyor. 2026 için belirlenen bütçe sınırına göre iptal ve tam yargı davaları ile bazı kamu çalışanı ilişkili uyuşmazlıklar artık tek hâkim tarafından karar bağlanacaktır. Bu adım, yargılamaların hızını artırmayı amaçlıyor.

Hak arama hürriyetini güçlendirmek adına, usul hataları nedeniyle kararların gereksiz yere bozulmalarını engelleyen yeni bir model getiriliyor. Bölge idare mahkemeleri için hukuka uygun kararlar sonrasında gerekçenin düzeltilmesi yoluyla dava çözüme kavuşturulabilecek. Danıştay’da temyiz süreci de yeniden düzenlenerek vatandaşların denetim hakkı korunuyor.

Adli Tıp Kurumu’nun kapasitesi güçlendirilerek, ihtisas ve başkanlık atamalarında belirli kriterler konuluyor. Ayrıca bilirkişilik kurumunun hüküm verdiği konulara ilişkin sınırlar netleştirilerek, adaletin hızla gerçekleşmesi hedefleniyor.

Kısıtlı vatandaşların mal varlıklarının en yüksek değerden satışı için UYAP Entegre Elektronik Satış Portalı üzerinden işlem yapılması sağlanıyor. Bu sayede vesayet altındaki kişilerin hakları korunuyor ve satış süreçleri şeffaflaşıyor.

Genetik inceleme ve dijital verilerin saklanması konusunda, Anayasa Mahkemesi kararları doğrultusunda güvence ve saklama süreçleri netleştiriliyor. Hukuk yargılamasında, üst dereceli denetimin kapsamı genişletilirken, istinaf ve temyiz süreçlerinde de denetimin adil ve hızlı işlemesi hedefleniyor.

Belirsiz alacak davaları artık yürürlükten kaldırılıyor ve kısmi alacak taleplerinde de davanın kalan kısmının talep edilmesi mümkün hale getiriliyor. Ayrıca yazılı yargılama süreçlerinde duruşmalar arasındaki en uzun süreler üç ayı aşmamak kaydıyla uygulanabilir hâle getiriliyor. Ses ve görüntü ile katılım imkanı, ön inceleme duruşmalarının da bu teknikle yürütülebilmesini sağlıyor. Birleştirme kararlarına karşı ayrıntıların esas hükmüne bakılmaksızın istinaf yoluna başvurulabilmesi imkanı ise usul ekonomisini güçlendiriyor.

Toplamda 29 madde ve bir geçici madde olmak üzere 30 maddeden oluşan teklif, yargının etkin ve verimli işlemesine odaklanan kapsamlı bir paket olarak değerlendiriliyor.