Ulusal İstilacı Yabancı Türler Yönetimi ve UİST Listesi Hakkında Yönetmelik Özeti

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan yönetmelik, istilacı yabancı türlerin ülkeye girişleri ve yayılmalarını engellemeyi ve bu türlerle etkili bir şekilde mücadele etmeyi amaçlar. Bu kapsamda, biyolojik çeşitlilik, ekonomi ve insan sağlığı üzerinde yaratabileceği olumsuz etkilerin önüne geçilmesi için alınacak tedbirler belirlenmiştir.

Ülke sınırları içinde yabancı türlerin girişleri ve yayılımları için Ulusal İstilacı Yabancı Tür (UİST) Listesi oluşturulacak ve bu liste düzenli olarak güncellenecektir. Bir türün UİST Listesi’ne dahil edilebilmesi için bilimsel ve teknik kanıtlarla, türün yabancı olduğunu, mevcut ve öngörülen iklim koşulları altında karasal veya sulu ortamlarda yaşayabilir popülasyonlar kurabileceğini ve çevreye yayılma veya yaşam için elverişli olduğunu doğrulamak gerekir.

UİST Listesi, Sucul İstilacı Yabancı Türler Teknik Danışma Grubu ile Karasal İstilacı Yabancı Türler Teknik Danışma Grubu tarafından hazırlanır ve karar için Ulusal İstilacı Yabancı Türler Komisyonu’na sunulur. Komisyon tarafından onaylanan liste Bakanlık internet sitesinde yayımlanır. Risk değerlendirmesi bu süreçte temel adımdır; türlerin taksonomik kimlikleri, istilacı geçmişleri, doğal ve potansiyel yayılış alanları ile potansiyel zarar maliyetleri dikkatle incelenir.

UİST Listesi’nde bulunan türler transit olarak taşınamaz, ülke sınırları içine sokulamaz, kapalı muhafaza da dahil olmak üzere herhangi bir aşamada bulundurulamaz veya üretilemez ve yetiştirilemez. Ayrıca ticarete konu edilemez, satılamaz, hatta trampaya dahi çıkarılamaz veya çevreye salınamaz. Ancak bilimsel ve tıbbi çalışmalar için üniversiteler ve araştırma enstitüleri ile kamu kurumlarına Komisyon tarafından izin verilebilir. Danışma grubu, gerektiğinde üstün kamu yararı ve zaruret halinde istisnai faaliyet izni verebilir.

Bir ihlal veya yayılma durumu için acil durum planları derhal uygulanır; bu planlar danışma grupları tarafından hazırlanır ve Komisyon tarafından onaylanır. UİST Listesi kabul edildikten sonraki 18 ay içinde, türlerin giriş ve yayılım yolları ile olası zararlar kapsamlı biçimde analiz edilerek öncelikli gelişim yolları belirlenir. Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, liste yayımlandıktan sonra 36 ay içinde verileri toplamak ve kayıt altına almak üzere izleme sistemi kurar; gerektiğinde imha tedbirlerini de uygulayabilir.