Türkiye’nin Ray Güvenliğini Artıran Milli Travers ve Sismik Güçlendirme Projesi

Süleyman Demirel Üniversitesi (SDÜ), 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremde demiryolu ağında ortaya çıkan S tipi ray burkulmalarını önlemek amacıyla yeni bir sismik güçlendirme sisteminin geliştirilmesi üzerinde çalışıyor. TÜBİTAK ve AFAD’ın ortak yürüttüğü 1001 Ulusal Deprem Araştırmaları Programı (UDAP) destekli projede, deprem anında raylarda oluşabilecek hasarı azaltmaya odaklanan bir demiryolu üstyapısı tasarlanıyor. TÜBİTAK DESTEKLİ, SDÜ GELİŞTİRDİ Projede ayrıca Türkiye’nin iklim koşulları ve hızlı tren işletmeciliğine uygun national travers tasarımına ağırlık veriliyor. SDÜ Rektörü Prof. Dr. Mehmet Saltan, Ulaştırma Laboratuvarı’nın teknolojik altyapısıyla Türkiye’nin önde gelen araştırma merkezlerinden biri olduğunu ifade etti ve laboratuvarda kullanılan bazı cihazların dünya genelinde sınırlı sayıda bulunduğunu belirtti. Saltan, laboratuvarın ulaştırma alanında çok sayıda Ar-Ge projesine ev sahipliği yaptığını da sözlerine ekledi. TÜRKİYE’YE ÖZGÜ MİLLİ TRAVERS GELİŞTİRİLİYOR Ülkedeki iklim ve işletme koşullarına uygun ilk milli travers tasarımını hedefleyen SDÜ ekibi, mevcut traverslerin çoğunun farklı ülkelerin şartlarına göre şekillendirildiğini ifade etti. Laboratuvarda geliştirilen yeni travers geometrilerinin test aşamasında olduğunu ve projenin nihai aşamasına yaklaştığını söyleyen Saltan, Türkiye’nin kendi milli traversine kavuşmasının umut edildiğini belirtti. Kahramanmaraş depreminde demiryollarında görülen ciddi hasarları hatırlatan Saltan, özellikle raylarda S tipi burkulmaları engelleyecek bir sistem üzerinde çalıştıklarını açıkladı. Geliştirilen üstyapı ile deprem sonrası da güvenli hatlar oluşturulması planlanıyor. Proje son aşamaya yaklaşırken SDÜ Kalite Koordinatörlüğü Öğretim Görevlisi Dr. Ferhat Çeçen, depremler sonrası bazı hatların kullanılamaz hale gelmesinin ulaşım ve lojistikte yarattığı sorunlara dikkat çekti. Türkiye’nin yaklaşık 170 yıllık demiryolu geçmişine rağmen özgün bir travers tasarımına ihtiyaç duyulduğunu belirten Çeçen, üç boyutlu yazıcılarla üretilen prototipler üzerinde yaptıkları testlerden söz etti. PATENT BAŞVURUSU YAPILDI TÜBİTAK-AFAD tarafından desteklenen proje kapsamında geliştirilen “Karbon Fiber Takviyeli Demiryolu Üstyapısı Sismik Güçlendirme Yöntemi” için Türk Patent ve Marka Kurumu’na patent başvurusu yapıldı. Ayrıca projeye dair biri uluslararası SCI Q1 dergide ve diğeri TR Dizin kapsamındaki dergide olmak üzere iki bilimsel makale yayımlandı. Proje tamamlandığında, deprem sırasında ray hasarını azaltan özgün bir yöntem demir yolu literatürüne kazandırılacak ve afet sonrasında da hizmet verebilen hatların geliştirilmesi hedeflenecek.