Türkiye’nin 1996-1998 Döneminde MGK Kararları ve RP-DYP Koalisyon Krizi

54. Hükümet, Refah Partisi ve Doğru Yol Partisi tarafından kuruldu ve 28 Haziran 1996’da ülke yönetimine el koydu. Başbakan Necmettin Erbakan’ın, DYP Genel Başkanı Tansu Çiller’in Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı olarak görevlendirilmesiyle başlayan dönemde, rejime yönelttiği tartışmalar sık sık gündeme geldi. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, Erbakan’ın Kayseri ziyaretinde partiye uyarıda bulundu ve RP Kayseri İl Yönetim Kurulunun 30 gün içinde görevden alınması talebinde bulundu. Ayrıca, fesih işlemi yapılmazsa kapatma davası açılacağı uyarısı da dile getirildi.

Kayseri’deki bir belediye başkanı olan Bekir Yıldız’ın Kudüs Gecesi etkinliğine İran’ın Ankara Büyükelçisi’nin katılması ve konuşması, tepkileri artırdı. 1 Şubat 1997’de Erbakan, üniversitelerde başörtüsünü serbest bırakan kararnameyi Bakanlar Kurulu’nda imzaya açtı ve tartışmalar alevlendi. Buna paralel olarak, Kudüs Gecesi’ni düzenleyen Yıldız hakkında iki ayrı soruşturma başlatıldı. Bu süreçte Ankara’da ve Türkiye’nin çeşitli kentlerinde yaşanan gerilimler kamuoyuna yansıdı.

MGK’nin kararları ve uygulama süreci 26 Şubat’ta Cumhurbaşkanı Demirel’in, MGK toplantısında rejim ve anayasa meselelerine ilişkin fikirlerini dile getirmesi sonrası, 28 Şubat 1997 tarihinde MGK toplandı ve toplantı, Türkiye’nin siyasi yönelimini değiştirecek kararlar için zemin hazırladı. MGK bildirisinde, laiklik, demokratik ve sosyal hukuk devleti ilkelerinin korunması gerektiği vurgulandı ve “taviz verilemez” ifadesi öne çıktı. Bu dönemde ayrıca, koalisyon ortakları arasında yaşanan görüş ayrılıkları derinleşti.

MGK kararlarının uygulanması ve 8 yıllık kesintisiz eğitim gibi mevzuat konuları üzerinde tartışmalar hız kazandı. Çiller, MGK kararlarını imzalamaya çalışsa da Erbakan, hükümetin kurulması konusundaki görüşlerini değiştirmedi ve 1997 sonlarında koalisyon yapısı gerildi. DYP içindeki çekişme ve RP’ye yönelik kapatma istemi, siyasi yaşamdaki belirsizliği artırdı.

İzleme Komitesi kurulması kararıyla MGK’nın kararlarının uygulanabilirliği takip altına alındı ve her ay rapor sunulması planlandı. 21 Mayıs 1997’de, Anayasa’yı laiklik ilkelerine aykırı hareket etmekle suçlanan RP için kapatma davası açıldı. Ardından, hükümet yeniden şekillendi ve Demirel’in yönetiminde yeni bir tablo ortaya çıktı.

441 Haziran’da hükümetin değişim süreci hız kazandı ve 25 Haziran’da MGK toplantısına RP’nin katıldığı döneme son verildi. 30 Haziran’da 55. Cumhuriyet Hükümeti, Mesut Yılmaz başbakanlığında kuruldu. 8 yıllık kesintisiz eğitim yasası Meclis’ten geçti ve 1997-1998 eğitim öğretim yılıyla uygulanmaya başlandı. 16 Ocak 1998’de Anayasa Mahkemesi RP’yi kapatma kararı aldı; Necmettin Erbakan ile bazı yöneticilerin milletvekilliği düşürüldü ve 5 yıl siyaset yasağı getirildi. Böylece RP’nin 14 yıllık siyasi yaşamı son buldu.