Türkiye’de Tek Kullanımlık Plastik Ürünlere Yönelik Yönetmelik Taslağı ve Döngüsel Ekonomi Hepimizin Odak Noktası

Depo depozito uygulamalarıyla içecek ambalajlarının geri dönüşümünü teşvik eden yeni bir adım olarak, çevre dostu çözümlerin yaygınlaştırılması hedefleniyor. 2025-2028 Ulusal Döngüsel Ekonomi Stratejisi ve Eylem Planı ile tek kullanımlık plastikler, deniz çöpleri ve mikroplastikler konusundaki yol haritası güncellendi. Yönetmelik hazırlıkları tamamlanma aşamasına yaklaşırken, plastik çatal, bıçak, kaşık, içecek bardakları ve tabaklar gibi ürünler ile EPS köpük kaplar için kullanımın azaltılması veya tamamen sonlandırılmasına yönelik taslak taslak görüşe açılacak.

Sivil toplum kuruluşları ve sektör temsilcilerinin değerlendirmeleri doğrultusunda düzenlemenin son hali yıl içinde resmiyet kazanacak. Bu adımlar, tek kullanımlık plastiklerin piyasaya arzını azaltarak karbon salımını yıllık olarak yaklaşık 1,5 milyon ton küçültmeyi ve atık yönetim maliyetlerinde yaklaşık 1,5 milyar liralık tasarrufu amaçlıyor. Doğa dostu alternatifler olarak cam, porselen, ahşap ve karton gibi malzemelerin kullanımı öne çıkacak.

İlerleyen dönemde kısmen plastiklerden üretilen içecek bardakları, gıda kapları, kargo poşetleri ile ıslak mendiller ve temizleme havlularının tüketimini azaltmaya yönelik kısıtlama ve işaretleme tedbirleri de hayata geçirilecek. Türkiye’de 2022 yılında tek kullanımlık plastik ürün tüketimi toplam 709 bin 348 ton olarak kaydedildi. TÜİK araştırması, vatandaşların bu ürünlere karşı tutumlarının da olumlu yönde olduğunu ortaya koydu.

AVRUPA’DA KALDIRIMİNİ HIZLANDIRDILAR Fransa, AB Direktifi kapsamındaki birçok ürünü ülke genelinde yasaklayarak uygulamayı genişletirken; Almanya üreticilerden raporlama talep eden ve Tek Kullanımlık Plastikler Fonu gibi finansal mekanizmalarla destek sağlayan modelle hareket ediyor. İspanya ise plastik ambalajlarda vergi ve sınırlamalara yönelirken, Hollanda 2023’ten itibaren belirli ürünlerde ücretlendirme başlattı ve 2024’te bazı ürünlerin satışını kademeli olarak kaldırdı. İrlanda,Islak mendil ve tek kullanımlık servis ürünlerini yasaklamayı ve bardaklar için ek bir vergi planını gündeme getirirken, İtalya ise temel yasakları uyguluyor ancak kompostlanabilir plastikler için istisnalar sunuyor. Yunanistan kamusal alanda tek kullanımlık ürünleri yasaklama yolunda ilerliyor; Estonya, Letonya, Polonya, Slovenya ve Finlandiya ise direktifi ulusal mevzuata aktarma süreçlerini tamamlamaya veya tamamlamak üzere çalışmaya devam ediyorlar.