Türkiye Kültür Yolculuğu: Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın 2025-2026 Planları ve Ar-Ge Destekleri

Son dönemde Türkiye Kültür Yolu Festivalleri’nin etkisi uluslararası bir boyut kazanırken, 2021 yılında 80 mekân ve 2.000’in üzerinde sanatçıyla başlayan hareket, her yıl daha geniş bir yelpazeye yayıldı. Cumhuriyetimizin 100. yılı olan 2023’ten itibaren Avrupa Festivaller Birliği üyesi olan festivalimizin, geçen yıl boyunca 20 şehirde binlerce etkinliğe ev sahipliği yaptığı ve 50 bini aşkın sanatçının katılımıyla 9.600’ün üzerinde gösteri sunduğu belirtildi. Ayrıca 2026’da Aydın, Eskişehir, Kahramanmaraş, Mersin, Ordu ve Sakarya ile festivalin kapsamı 26 ile genişleyecek.

UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listeleri’nde Türkiye’nin 32 unsurla dünyanın en çok kayıta sahip ülkelerinden biri olduğu ve 102 ustanın Yaşayan İnsan Hazinesi olarak tescillendiği ifade edildi. Bu başarılar, kültürel mirasın sürekliliğini güçlendiren önemli göstergeler arasında yer alıyor.

Tiyatro ve bale alanında kaydedilen artışlar ise izleyici ilgisini tetikleyerek, 2025-2026 sanat yılını “Sanat Her Yerde” sloganı ile başlattı. Devlet Tiyatroları 2002 yılında 28, 2017’de 41 sahneyle başladı; bugün 59 sahneye ulaştı ve 2025-2026 sezonunda bu sayıyı 64’e çıkarmayı hedefliyor. Seyirci sayısında da 2,5 milyon sınırını aşıp daha yükseğe çıkmayı planlıyorlar. Sezonlar boyunca sahnelenen yerli oyun sayısı 99 olarak kaydedildi; yabancı eserlerle birleşen üretim, başarıyı artırıyor.

Görsel sanatlar ve müzik alanlarında kaydedilen ilerlemeler ise 2017-2018 döneminde 585 etkinlikten bu yana 2024-2025 döneminde 1.006 etkinliğe ulaşırken, bu sezon 1.500 etkinlik hedefleniyor. Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası’nın 200. yaşını kutlama planı da bu yıl içerisinde yürütülüyor; CSO’nun 7 bölgede düzenlenecek konserlerle daha geniş kitlelere ulaşması amaçlanıyor.

Rami Kütüphanesi ve bilgiye erişim konusunda, Türkiye Yazma Eserler Kurumu’nun envanterinde 2017’de 541 bin eser bulunuyordu; bu sayı 2025 itibarıyla 776 bin 700’e ulaştı. Web sitesi yek.gov.tr üzerinden dijitalleşen yaklaşık 455 bin eserin araştırmacılar tarafından erişilebilir olması, yazma mirasının geniş kitlelerle paylaşılmasını sağlıyor. 2025 itibarıyla 15 binin üzerinde arkeolojik buluntunun bilim dünyasına kazandırılması hedefleniyor.

Telif hakları ve müzik lisansları konusundaki çalışmalar, 2020’de telif gelirlerinin 200 milyon lira düzeyinden başlayıp 2025 itibarıyla yaklaşık 3 milyar liraya ulaşmasıyla sonuçlandı. Bu gelişme, sanatçı emeğinin korunması ve üretimin desteklenmesi açısından kritik bir dönüm noktası olarak görülüyor. Ayrıca konaklama tesislerinde uygulanmaya başlanan lisans uygulamalarıyla hukuki ihtilafların önemli ölçüde çözüme kavuştuğu paylaşıldı.

Gece Müzeciliği uygulaması, Efes, Hierapolis ve Side gibi alanlarda 2024’te 400 bin ziyaretçi ağırladı ve 2025 itibarıyla bu yaklaşım 27 müze ve ören yerine genişletildi. Anadolu’nun dört bir yanında hayata geçirilen bu program, gece ziyaretlerini sürdürürken sürdürülebilir enerji kullanımıyla da destekleniyor.

İstanbul ve İzmir’de kültür sanat adaları, AKM ve CSO Ada üzerinden kamuoyuna sunulan etkinliklerle 2021’den günümüze kadar yoğun ilgi gördü. Ankara’daki CSO Ada’nın 11,5 yıl süren inşa süreci sonunda ziyaretçi sayılarını artırdığı, İzmir’de ise Kültür Sanat Fabrikası’nın 540 etkinlikle 600 bin ziyaretçi ağırladığı ifade edildi.

Haydarpaşa ve Sirkeci Garları, kültürel mirası koruma ve şehre kazandırma amacıyla bir kültür sanat adasına dönüştürülmesi planlarıyla gündemde. Bu adımlar, Türkiye Yüzyılı vizyonu çerçevesinde koruma, üretim ve erişim ekseninde sürdürülüyor.