Türkiye için Yapay Zeka ve Dijital Dönüşümde İnsan Odaklı Yaklaşım ve Stratejiler

Türkiye Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Yapay Zeka Politikaları Derneği (AIPA) tarafından düzenlenen bir oteldeki toplantıda, küresel güç dengelerinin değiştiğini ve bununla paralel olarak dijital ile yeşil dönüşümün de hızlandığını vurguladı. Yapay zekayı yalnızca bir teknolojiden ziyade, bütün alanları dönüştüren bir süreç olarak tanımlayan Yılmaz, kamu yönetiminden enerjiye, sağlık ve tarıma kadar her sektörde etkisini hissettirdiğini belirtti.

Ülkenin kalkınma vizyonunu küresel dönüşümlerin ışığında şekillendirdiğini ifade eden Yılmaz, 12. Kalkınma Planı’nın temellerinin dijital ve yeşil dönüşüm üzerinde kurulduğunu hatırlattı. Dijital dönüşümün, işlem gücü kapasitesini artırma, veri altyapısını güçlendirme ve yatırımları bütüncül bir plan içinde büyütme hedefini taşıdığını söyledi. “Yeni teknolojiler, verimlilik ve rekabet gücünü artırırken, iyi yönetilmediğinde kapsayıcı ve insan odaklı kalkınmayı tehlikeye atabilir.” diyerek toplumun her kesimine yayılmaması halinde sosyal eşitsizliklerin artabileceğini vurguladı. Geçmişte dijital uçurum olarak adlandırılan sorun, yapay zeka bağlamında da geçerli; bu riski azaltmanın yolunun eğitimden başlayarak yaygınlaştırma olduğunu ifade etti. Üç temel dönüşüm olarak dijital, yeşil ve sosyal alanlarda yaklaşımın daha anlamlı olduğunu savundu.

Orta gelir tuzağını aşmanın yolu konusuna değinen Yılmaz, sanayi politikalarında yapay zekayı önceliklendirdiklerini belirtti. Türkiye’nin kritik bir eşikte olduğuna işaret eden Yılmaz, orta gelir tuzağını aşarak yüksek teknolojiye ve yüksek katma değere yönelmenin gerekliliğini vurguladı. İşgücü maliyetleri ile yüksek teknolojiye erişimin dengelenmesi gerektiğini söyleyen Yılmaz, Türkiye’nin Dünya Bankası sınıflandırmasına göre 2025 yılında alt orta gelir grubundan üst orta gelir grubuna geçiş hedefini anlattı ve bu geçişi kalıcı kılmak için katma değeri yükselten yenilikçi bir yapıyı güçlendirme çağrısında bulundu.

Gelecek dönemde ekonominin farklı bir perspektiften işlediğini öne süren Yılmaz, yapay zekanın dijitalleşmenin merkezi bir unsuru olmaya devam edeceğini ifade etti. Sanayi Bakanlığı’nın HİT-30 programı kapsamında 30 milyar dolarlık bir yatırım planladığını ve bunun 3,1 milyar dolarlık bölümünün veri merkezi ve yapay zeka stratejik yatırımlarına ayrıldığını açıkladı. KOBİ’ler, start-up’lar ve büyük ölçekli projeler için çeşitli finansal destekler sunulduğunu belirtti. Ayrıca, büyük dil modeli çalışmalarını yürütürken, uluslararası düzeyde Avrupa Komisyonu, OECD ve NATO ile koordineli bir çerçevede ilerlediklerini kaydetti.

Yılmaz, yapay zeka alanında kurumsal güvenlik ve etik çerçevenin, hukuki altyapının ve milli güvenliğin sağlanması için çalıştıklarını söyledi. Kişisel verilerin korunması, siber güvenlik ve milli güvenlik dahil olmak üzere bir çerçeve içinde hareket edileceğini belirtti ve bu düzenlemelerin piyasanın dinamikliğini azaltmaktansa, öngörülebilirlik sağlaması gerektiğini vurguladı.

İnsanı merkeze alan bir yaklaşımın benimsenmesi gerektiğini bir kez daha hatırlatan Yılmaz, “Yapay zeka çağında da gerçek insanlar bu çağı yaşayacak; insanlık için etik değerler, refah ve demokratik standartlar ön planda olmalı.” şeklinde konuştu. İlk Yapay Zeka Strateji Belgesi’nin 2021-2025 dönemi için hazırlandığını, yeni dönemde ise daha kapsayıcı ve entegre bir bakışla hareket edeceklerini ifade etti. 2021 yılında Türkiye’nin Yapay Zeka Endeksi’nde 44. durumda olduğunu, 2024’te ise 34. sıraya yükseldiğini hatırlatan Yılmaz, bu hedeflerin ötesine geçmenin gerekliliğini belirtti.

Güvenlik ile yeniliğin dengeli ilerlemesi gerektiğine değinen Yılmaz, Siber Güvenlik Başkanlığı ile güvenlik ve teknolojik gelişimin aynı yapıda dengelenmesini hedefleyen bir yaklaşım benimsediklerini söyledi. Yenilik ve ilerlemenin tek başına maksimize edilmesini istemediklerini, çoklu hedeflerin dengeli yönetilmesinin maharet olduğunun altını çizdi. Kamu ile iş dünyası ve yeni girişimler arasındaki istişarenin sürekli hale gelmesini de önemli bulduklarını ifade etti.