Türk Tiyatrosu ve Haldun Dormen’in Anısına: Bir Yaşamın İzleri

Sanat dünyasının büyük kaybı yaşandı. Türk tiyatrosunun usta ismi Haldun Dormen aramızdan ayrıldı. Melek Baykal: Şu an ne söyleyeceğimi bilmiyorum; üzgünüz ve yanımızda Nedim Saban ile birlikte şok içindeyiz. Tiyatroya verdiği emekler ve dostluğu anlatılamayacak kadar kıymetli. Hastalığını biliyorduk; fakat atlatacağını umut ediyorduk.

Nedim Saban: Tiyatroya ruhunu veren, yeniliklerle dolu kariyeriyle yüzlerce oyuncuya sahne fırsatı sunan kişi Dormendi. Hiç yorulmazdı; sahnelerde yaşam bulur ve asla pes etmezdi. Sizler için daima sıfırdan başlamayı ilke edindi. Derin başsağlığı diliyoruz.

Türk tiyatrosunun yaşayan efsanelerinden biri olan Ahmet Haldun Dormen, 5 Nisan 1928’de Mersin’de dünyaya geldi. Babası Sait Ömer Bey, annesi Nimet Rüştü Hanım… Soyadı başlangıçta Önder iken babasının tercihiyle Dormen olarak değişti. Galatasaray Lisesi’nde ortaokul, Robert Koleji’nde lise eğitimini tamamladı. Tiyatro tutkusu, Yale Üniversitesi’nde yüksek lisans yapmasına yol açtı; ABD’de çeşitli tiyatrolarda oyunculuk ve yönetmenlik deneyimi edindi. Hollywood’da Pasadena Playhouse’da dört oyunda sahne alması kariyerinin dönüm noktalarından oldu.

Türkiye’ye dönüşünün ardından Muhsin Ertuğrul’un yönettiği Küçük Sahne’ye katıldı ve ilk olarak Cinayet Var adlı oyundaki dedektif rolüyle izleyiciyle buluştu. 1955’te kendi adını taşıyan Dormen Tiyatrosu’nu kurarak Türk tiyatrosuna önemli bir katkı sağladı.

DORMEN TİYATROSU VE MÜZİKALLER Dormen Tiyatrosu, 1957-1972 yılları arasında zirve dönemini yaşadı. 1961’de Türkiye’de sahnelenen ilk batılı müzikal olan Sokak Kızı İrma’yı yönetti ve büyük beğeni topladı. Gülriz Sururi bu dönemde adını geniş kitlelere duyurdu. Tiyatro sahnesi 1962’de Ses Tiyatrosu’na taşındı ve on yıl boyunca burada faaliyet gösterdi. Bit Yeniği, Şahane Züğürtler ve Yaygara 70 gibi eserler dönemin dikkat çeken yapıtları arasındadır. 1980’lerde Egemen Bostancı’nın yapımcılığında Hisseli Harikalar Kumpanyası ve Şen Sazın Bülbülleri gibi müzikaller sahneye konuldu. 1985’te İstanbul Şehir Tiyatroları’nda Lüküs Hayat müzikalinin sahnelenmesi, yaklaşık üç deceni boyu kapalı gişe olarak sürmüş ve Türk tiyatro tarihine damga vurmuştur.

SİNEMA VE TELEVİZYON KARİYERİ Tiyatrodan gelen başarılarını sinema ve televizyon alanında da sürdüren Dormen, Bozuk Düzen ve Güzel Bir Gün İçin adlı filmleri yönetti. Bu yapımlar 1966 ve 1967 yıllarında Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde yedi ödülle karşılık buldu. Televizyonda ise Dadı dizisinde Uşak Pertev rolüyle geniş kitlelerce tanınan Dormen, Hüdaverdi-Pırtık, Yeşil Işık, Unutulmayanlar ve Hicran Sokağı gibi projelerde de yer aldı.

YAZARLIK VE ÖDÜLLER Haldun Dormen, otobiyografik nitelikteki Sürç-ü Lisan Ettikse, Antrakt, İkinci Perde ve Nerede Kalmıştık gibi beş kitap ve on iki oyunla yazarlık kariyerini zenginleştirdi. Kantocu adlı eser, Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki kadın sahne sanatçılarını konu almasıyla dikkat çekti. Yaşamı boyunca 250’nin üzerinde ödül kazanan Dormen, 1998’de Devlet Sanatçısı unvanını aldı ve Hacettepe Üniversitesi’nden fahri doktora ile onurlandırıldı. Afife Tiyatro Ödülleri’nin fikir babası olarak 1997’de organizasyonun sanat danışmanlığını üstlendi.