TCMB’nin 2025 Enflasyon Stratejisi ve Makroihtiyati Politikaları: Açıklamalı Değerlendirme

Merkez Bankası, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile yürütülen iletişim çerçevesinde, enflasyon hedeflerine ulaşılmadığı durumda sapmanın nedenlerini ve gerekli önlemleri hükümete yazılı olarak bildirme gerekliliğini hatırlatmıştır. 2025 yılı için belirsizlik aralığına rağmen enflasyon görünümünün hedef etrafında seyrettiği belirtilirken, sapmanın sebepleri ve uygulanacak politikalar özetlenmiştir.

Dezenflasyon süreci 2024 Haziran’da başlamış olup 2025 yılında da sürmüş; sıkı parasal duruş, finansal koşullardaki sıkılık ve talep koşullarındaki dengelenme bu süreci desteklemiştir. Ancak arz yönlü gelişmeler, fiyatlama davranışlarındaki katılık ve beklentilerin hedeflerle tam uyum sağlamaması, dezenflasyon hızını sınırlamıştır. Küresel emtia fiyatlarındaki dalgalanmalar ve enerji ile tarımsal fiyatlardaki gerileme olumlu katkılar sağlamış; buna karşın enerji fiyatlarında oynaklık nedeniyle dönemsel maliyet baskıları ortaya çıkmıştır. Taşıma ve tedarik zincirlerinin normalleşmesi bu etkileri kısmen dengelemiştir.

Talep koşulları yıl boyunca dezenflasyonist seviyelerde seyretmiştir; kuraklık ve don koşulları gıda fiyatları üzerinden enflasyonu yukarı yönlü etkilemiştir. Bitkisel üretimdeki azalış, üçüncü çeyrekte fiyat dalgalanmalarına yol açmış; bunun sonucunda enflasyonun ana eğilimi üzerinde geçici bir bozulma yaşanmıştır. Ancak yılın sonunda ılımlı hava koşulları bu etkileri azalttı. 2025 yılında döviz kurlarındaki hareketlerin enflasyon üzerindeki etkisi, geçmişe göre daha sınırlı kalmıştır.

Türk lirasının görece istikrarlı seyri ve talep koşullarının dezenflasyonist düzeylerde kalması, kur geçişkenliğini sınırlamıştır. Kira ve eğitim gibi hizmet kalemlerinde geçmiş enflasyon endekslemesi nedeniyle fiyat artışları yüksek seyretmiş; ancak özellikle kira enflasyonunda yıl sonuna doğru düşüş daha belirgin hale gelmiştir. Hizmet grubu içerisindeki genel fiyat artışları, çekirdek enflasyonun düşüşünü yavaşlatmıştır. Timing olarak, yıl içinde yapılan ayarlamalar ve bazı tütün ürünleri, doğal gaz ile şebeke suyu kalemlerindeki fiyat değişiklikleri öne çıkmıştır. Talep açısından bakıldığında, genel olarak dezenflasyonist düzeyler korunmuş; deprem sonrası konut inşaatı ile dayanıklı tüketim kalemlerinde dengelenmeler nedeniyle talepte kademeli bir iyileşme kaydedilmiştir. Enflasyon beklentileri yıl boyunca gerileme eğilimi gösterse de hedeflerin üzerinde kalmaya devam etmiştir; bu durum dezenflasyon hızını sınırlamıştır.

Para politikası açısından 2025 yılında da makroihtiyati araçların kullanımı sürdürüldü. Enflasyon görünümünde olumsuz bir bozulma olması halinde duruş sıkılaştırılırken, kredi ve mevduat piyasalarında öngörülenin dışında gelişmeler yaşandığında ilave makroihtiyati adımlar devreye alınmıştır. Gelişmeleri izleyen Merkez Bankası, ocak ve mart dönemlerinde politika faizinde toplam 500 baz puanlık indirimi ve gecelik borç verme faiziyle ilgili ayarlamaları gerçekleştirmiştir. Nisan’da ise politika faizini %46’ya yükselten bir karar alınmış; gecelik borç verme faizi %49’a, gecelik borçlanma faizi %44.5’a çekilmiştir ve kısa bir süre için bir hafta vadeli repo ihalelerine ara verilmiştir. Ardından Haziran’da para politikasını sabit tutmuş, yılın geri kalanında toplam 800 baz puanlık indirimle yıl sonu hedefini %38’e çekmiştir. 2026 yılı Ocak’ında ise sınırlı bir indirime giderek politika faizini %37’ye indirmiştir. Makroihtiyati çerçeve, kur korumalı mevduat uygulamalarıyla parasal aktarımı desteklemiş ve kredi gelişmeleri yakından izlenmiştir.

Genel olarak değerlendirildiğinde, enflasyonda hedefin üzerinde gerçekleşmeyi etkileyen unsurlar; fiyatlama davranışlarındaki katılık, beklentilerin hedeflerle uyumunun sınırlı kalması ve dönemsel arz şoklarıdır. Ancak sıkı para duruşu, finansal koşullardaki sıkılık ve talep koşullarındaki dengelenme dezenflasyon sürecini desteklemiş; yılın son çeyreğinde enflasyon görünümünde belirgin bir iyileşme sağlanmıştır. Enflasyon ve para politikası ile ilgili en güncel çerçeve, 12 Şubat’ta yayımlanan Enflasyon Raporu-I ve 2026 Para Politikası metninde paylaşılmaktadır.