Tahranla Nükleer Görüşmeler ve Orta Doğu’daki Askerevler: Piyasalara Yansıyan Jeopolitik Riskler

ABD Başkanı Donald Trump, 26 Şubat günü başlatılan nükleer görüşmeleri eleştirerek Tahran’ın iyi niyetli ve açık bir tutum sergilemediğini savundu ve görüşmelerin gidişatından memnun olmadığını açıkladı. İran’ın nükleer programını durdurmaya çalışırken, yaptırımların kaldırılması karşılığında sınırlamaların nasıl uygulanacağı konusunda taraflar arasında anlaşmazlık sürüyor. Ayrıca bugün İsrail’in İran’a karşı önleyici bir operasyon başlattığı iddiaları gündeme geldi; ülke genelinde sirenler çalarken cep telefonu uyarıları da ulaştı. İran’a yönelik operasyon haberleri ABD ile İsrail’in ortak hareket ettiği yönündeki iddiaları da güçlendirdi. Trump ise “İran’a karşı büyük bir operasyon başlattık” mesajını doğrular nitelikte açıklamalar yaptı.

Görüşmelerin temel tartışma noktası, İran’ın nükleer programını, atom bombası üretimini engelleyecek koşullarla sınırlamayı isterken ABD’nin uranyum zenginleştirme faaliyetinin tamamen durdurulmasını talep etmesi üzerine yoğunlaşıyor. Bu çerçevede, taraflar arasında hedeflenen anlaşmanın kapsamı ve yaptırımların kaldırılması meselesi hâlâ netleşmiş değil.

ABD’nin Orta Doğu’daki askeri varlığı artıyor Diplomasinin sürdürülmesiyle birlikte, bölgedeki askeri gücünü güçlendirmeye devam eden ABD’nin hareketliliği dikkat çekiyor. 19 Şubat’taki açıklamada, İran ile yürütülen müzakerenin 10-15 gün içinde netleşebileceğini söyleyen Trump, “İran ile anlamlı bir anlaşma yapmalıyız, aksi halde kötü sonuçlar doğabilir.” ifadesini kullandı. Kongre konuşmasında İran’ın uzun menzilli füze çalışmalarından da söz eden Trump, çözüm üzerinden ilerlemeyi savunuyor fakat Tahran’ın nükleer silah edinimini engelleyecek tavrı ön planda tutuyor.

Cenevre görüşmelerinin ardından yapılan açıklamada, olası bir askeri müdahalenin rejim değiştirme amaçlı olup olmayacağı konusunun belirsizliğini koruduğu ifade edildi. Yetkililer, bu süreçte ordunun tek başına müdahale etmeden önce gerekli tüm seçenekleri değerlendiriyor. Bölgedeki askeri konuşlandırmalar, Beyaz Saray’ın olası bir operasyon emri için hızlı bir destek ağı kurulmasına hizmet ediyor ve diplomatik baskıyı da güçlendiriyor.

Piyasalarda jeopolitik risk algısı yükseliyor Bölgedeki hareketlilik küresel piyasalarda risk iştahını etkiliyor ve enerji piyasalarında güvenli liman arayışını tetikleyerek fiyatları yukarı yönlü zorluyor. Petrol fiyatları Şubat’ın son işlem gününü yaklaşık %3 artışla 73,12 dolardan kapadı ve Haziran 2025’ten bu yana en yüksek seviyeleri gördü. WTI ham petrolü ise yaklaşık %2,7 artışla 67,22 dolar civarında işlem gördü. Uzmanlar, gerilimin artması halinde enerji piyasalarında volatilitenin yükseleceğini ancak ABD’nin petrol fiyatlarını düşük tutmaya yönelik politikalarını sürdürmesi nedeniyle keskin bir yükselişin sınırlı kalabileceğini düşünüyor.

Olası bir saldırıda petrol fiyatları için yüzde 10’luk bir artış öngörüsü Uluslararası veri şirketi Primary Vision Network Enerji ve Ekonomi Analisti Osama Rizvi, saldırının şiddeti ve kapsamına bağlı olarak petrol fiyatlarında olası artışın kalıcı olmaması gerektiğini belirtiyor. Rizvi, enerji altyapısının hedef alınmaması durumunda bile petrol fiyatlarında yaklaşık %10’luk bir yükselişin görülebileceğini ifade ediyor. Ayrıca risk işaretleri altında küresel hisse senetlerinde satış baskısının artabileceğini belirtiyor. Hürmüz Boğazı kapanırsa fiyatların çok daha hızlı yükselebileceğini ve petrolün varilinin yaklaşık 150 dolara çıkabileceğini, küresel büyümenin baskılanabileceğini ve altının 6.500 dolar seviyelerine tırmanabileceğini öne sürüyor.

Orta Doğu’da uzun süreli bir çatışmanın en fazla gelişmekte olan piyasaları etkileyebileceğini söyleyen Rizvi, enerji bağımlılığının bazı gelişmekte olan ülkelerde yüzde 80-95 seviyelerine ulaşabildiğini ve bunun gıda enflasyonu ile yaşam maliyeti krizini derinleştirebileceğini belirtiyor. Bölgesel aktörlerin çatışmaya dahil olması halinde, özellikle Suudi Arabistan ve İsrail’in müdahil olması durumunda piyasaların bölgesel savaş riskini fiyatlamaya başlayabileceğini ifade ediyor.