Syedra’nın Gizemli Mozaiği: Kayıtlara Geçen Bir Yazıt ve 2. | 7. Yüzyıla Uzanan Konutun Sırları

Alaaddin Keykubat Üniversitesi Turizm Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ertuğ Ergürer başkanlığında yürütülen kazılar, yaklaşık üç bin yıllık geçmişe sahip antik kentte devam ediyor. Çalışmalar sırasında büyük konutlardan birinde dikkat çekici bir bulguya ulaşılması, projenin gündeminde yerini koruyor.

Kuzey cephesindeki ana giriş bölümünde iyi korunmuş bir mozaik tespit edildi. Erste yapılan ilk incelemelere göre geometrik ve çiçek motiflerinden oluşan desenler, şu anda 4 ile 6. yüzyıllara tarihlendiriliyor. Yaklaşık 15 metrekarelik mozaik üzerinde bulunan iki yazıt, bulguyu daha da ayrıcalıklı kılıyor. Merkez bölümdeki yazıt, “güle güle kullan” veya “şansla kullan” anlamına gelebilecek bir ifade taşıyor. Giriş kapısı yakınında yer alan ikinci yazıt ise daha mecazi bir anlam içeriyor: ilk kelime “kıskançlık” veya “kıskanan”, ikinci kelime ise “çatlayan, patlayan” olarak yorumlanıyor ve günümüzdeki deyime yakın bir anlatımı yansıtıyor.

Yaklaşık 1500 yıl önce inşa edilen bu konutun önemi, yapının Syedra’nın önemli merkezlerinden biri olduğunu gösteriyor. Kazı ve restorasyon çalışmaları sırasında konutun belirli noktalarında kazıların sürmesi planlanıyor. Üç katlı yapı, kuzey bölümünde ikinci ve üçüncü katlara ait girişler barındırıyor. Yazıtlar ve mozaikle bezeli bölüm, milattan sonra 2. yüzyıldan 7. yüzyıla kadar kullanım görmüş. Zaman içinde konut sahipleri değişmiş, ek mekanlar yapılmış ve bazı bölümler kapatılmış. Bu süreçte mozaikli giriş kısmının üstü kapatılarak günümüze ulaşması sağlanmış olmalı.

Onarım çalışmaları ile mozaik ve yapı, koruma altına alınırken temizlik faaliyetleri de sürüyor. Kazı ekibinin konservatör-restoratörü Selma Yağcı, elde edilen mozaik tespitinin ardından onarım sürecinin başladığını belirtti. Genel durumun iyi olduğu düşünülürken, bazı bölgeler için acil müdahale gerekliliği ortaya çıktı. Bordür uygulaması gerçekleştirildi; dağılmış parçalar toparlanıp yerine oturtuldu ve derz dolguları yapıldı. Lokal çalışmalar tamamlandığında yüzey koruyucu uygulama ile süreç sonlandırılacak.

Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yürütülen Geleceğe Miras Projesi kapsamında Alaaddin Keykubat Üniversitesi Turizm Fakültesi’nde sürdürülmekte olan kazılar, antik kentin geçmişine ışık tutuyor. Elde edilen bulgular, bölgenin tarihsel dokusunu zenginleştirmekle kalmıyor, aynı zamanda restorasyon çalışmaları için de önemli ipuçları sunuyor.

Yapının merkez girişine yakın bölgede ortaya çıkarılan mozaik, yaklaşık 15 metrekarelik alanı kapsıyor ve üzerinde iki yazıt barındırıyor. Bu yazıtlar, mozaik üzerinde önemli birer ipucu olarak değerlendiriliyor. Birinci yazıtın anlamı, konutun kullanımına dair olumlu bir temenni içerirken, ikinci yazıt ise mecazi bir mesaj taşıyor ve eski dildeki ifadelerle günümüze yaklaşan bir hikaye anlatıyor.

Kent yaşamını yansıtan bu konut, milattan sonra 2. yüzyıldan 7. yüzyıla kadar farklı dönemlere tanıklık etmiş. Zamanla sahipler değişmiş, yeni mekânlar eklenmiş ve bazı bölümler kapatılmış. Ancak mozaik, yapının üstünün kapatılmasıyla bile günümüze kadar sağlam ulaşmış.

Koruma ve restorasyon süreci, mozağin temizliği ve yapısal bütünlüğün korunması amacıyla devam ediyor. Konservatör-restoratör Selma Yağcı, bulgunun tespitinden sonra onarım çalışmalarının başlatıldığını belirtiyor. Mozaik genel olarak iyi durumda olsa da bazı alanlarda acil müdahale gereği doğmuş. Bordür uygulaması yapıldı, dağılmış parçalar toparlandı ve derz dolgu çalışmaları tamamlandı. Yüzey koruyucu uygulama ile süreç nihai aşamaya taşınıyor.