Sıfır Atıkta Yeni Nokta: Ücretli Poşet Sonrası Dönüşümde Hızlı İlerleme ve Yeni Yönetmelik Hazırlıkları

Emine Erdoğan’ın himayesinde süren Sıfır Atık hareketi, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın depozito sistemiyle plastik, cam ve alüminyum içecek kaplarını daha etkin geri dönüşüme yönlendirmek üzere ilerliyor. AB Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi uyum süreci kapsamında yürütülen taslak çalışmalarının son aşamaya geldiği belirtiliyor. Taslak nihai hâline gelmeden önce kurum görüşleri alınacak ve daha sonra yürürlüğe girmesi planlanıyor.

“Cam kullanalım” mesajı ile STK’lar ve sektör temsilcilerinin görüşleri doğrultusunda yönetmelik son şeklini alacak; bu yıl içinde yürürlüğe girmesi hedefleniyor. İlk etapta tek kullanımlık plastik ürünlerden çatal, bıçak, kaşık, yemek çubukları, tabaklar ve köpük kaplar gibi ürünler ile plastikten yapılmış içecek bardakları ve pipetler piyasadan kaldırılacak. Bu ürünlerin yerini vatandaşlar için doğa dostu cam, porselen, ahşap ve karton alternatifler alacak.

Ücretli poşetle gelen tasarruflar Türkiye’nin 2019’da başlattığı ücretli plastik poşet uygulaması, şimdiye kadar yaklaşık 3 milyon ton plastik atığın oluşumunu engelledi; bunun sonucunda plastik hammadde ithalatında tasarruf sağlandı ve yaklaşık 42,13 milyar TL’lik bir ekonomi çıktı. Yaklaşık 252 bin 761 ton sera gazı emisyonu da önlenmiş durumda.

Kısıtlamaların etkisi genişliyor Gelecek dönemde kargo poşetleri, ıslak mendiller ve ıslak yüzey temizleyiciler gibi ürünlerin de tüketimini azaltmaya yönelik kurgular uygulanacak. Yeni yönetmelik ile yıllık olarak 1,5 milyon ton karbondioksite eşdeğer emisyonun engellenmesi ve atık yönetim maliyetlerinden 1,5 milyar TL tasarruf hedefleniyor.

Ekonomik dönüşüm ve geri dönüşüm oranları Sıfır Atık hareketi kapsamında 205 bin binada sistem devreye alınırken, başlangıçta yüzde 13 olan geri kazanım oranı 2024’te yüzde 36,08’e yükseldi. Hedef 2035 yılında bu oranın yüzde 60’a çıkması. 8 yılda 32,5 milyon ton kağıt-karton, 9,1 milyon ton plastik, 3,1 milyon ton cam, 6,4 milyon ton metal ile 23,4 milyon ton organik ve diğer geri dönüştürülebilir atık geri kazanıldı. Bu geri dönüşüm, ekonomiye toplamda 256 milyar liralık bir katkı sağladı.