Körfez Enerji Piyasalarında Krizin Yayılımı ve Dubai ile BAE Borsalarına Etkileri

Havzası Körfez ülkelerinin ihracatında Asya ülkeleri öne çıkarken, Hürmüz Boğazı’nın kilitli kalması küresel ekonomi için artan riskler doğuruyor. Bu durum, Körfez ülkelerinin yıllık gelirlerinde dalgalanmalar yaratırken yabancı iş gücüne bağlı üretim modellerini de baskı altına alıyor. Savaşın ilk günlerinden itibaren Dubai emlak endeksi yaklaşık %26, Katar’da ise yaklaşık %7 oranında düşüş kaydetti. Buna karşılık Dubai’nin finansal marketinde de yaklaşık %15’lik bir gerileme dikkat çekiyor. Suudi Borsası dünya piyasalarındaki gerilemenin etkileriyle başa çıkmaya çalışsa da hâlâ zayıf bir seyirde devam ediyor. BAE ve Katar borsalarında görülen sert düşüşler, bölgesel enerji kriziyle birlikte küresel enflasyon üzerinde baskı oluşturuyor.

Küresel ekonomi Körfez petrolüne bağımlı demeçleriyle tanınan Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Ekonomi Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Erhan Akkaş, AA’ya yaptığı açıklamada Dubai’nin hızlı düşüşünün kentin ekonomisini nasıl etkileyebileceğini işaret etti. Akkaş, Kuvvetli petrol ve türevlerinin yoğun olduğu Körfez’de enerji altyapısına yönelik tehditlerin, bölgenin büyümesini doğrudan etkilediğini belirtti. Hürmüz Boğazı’nın kapanması veya enerji altyapısının zarar görmesi halinde bölge riskli bir konuma sürüklenecek.

Enerji sektörüyle ilişkisiz alanlar da bu etkiden payına düşeni alıyor; üretim maliyetleri küresel bazda artıyor ve bu durum enflasyon baskılarını tetikliyor. Körfez’in ihracatı çoğunlukla balıkçılık ve inci avcılığı gibi geleneksel temellere dayanırken, bugün önemli hacmi premium sanayi ürünleri ve tüketim mallarına ayıran bir profil sergiliyor. Ülkelerin ithalatında ise metalik ürünler, makineler ve elektrikli ekipmanlar öne çıkıyor; bunlar arasında bilgisayarlar ve taşıtlar da yer alıyor.

Dubai’nin yeniden ihracat rolü krizden en çok etkilenecek alanlardan biri olarak öne çıkıyor. Dubai Limanı ve benzeri lojistik merkezleri, küresel deniz ticaretinin kalbinde bulunması nedeniyle bu krizden direkt olarak etkilenebilir. Üretim zincirlerindeki kesintiler, otomotivden ambalaj sanayisine geniş bir yelpazede baskı yaratır ve bu durum, petrol türevlerinin ham madde olarak kullanıldığı süreçlerde fiyat artışlarını tetikler. Böyle bir senaryoda enflasyon oranlarında artışın baskın olması beklenir.

Beyaz yaka çalışanlar ülkelerine dönüş hareketi gösterebilir. Akkaş, Körfez’e özgü istihdam dinamiklerinin özellikle mühendislik ve yöneticilik gibi alanlarda büyük ölçüde yabancı çalışanlara bağlı olduğunu vurguluyor. Beyaz yakalılar, güvenlik endişesi nedeniyle ülkelerine dönmeyi ya da daha güvenli bölgelere geçmeyi tercih edebilirlerken, mavi yakalı çalışanlar için durumun farklı olduğu belirtiliyor; geri dönüş oranlarının çok daha düşük kalması muhtemel görünüyor.