KAŞİF ile Kayıt Dışı Ekonomi İçin Günlük Sahte Belge Risk Analizi

Devam eden mücadelede, kayıt dışı ekonomik faaliyetlerin izini sürmek için SARP ve RİTAP gibi kural tabanlı sistemlerin ardından KAŞİF adlı yapay zeka tabanlı analiz uygulaması devreye girdi. GİB Teknoloji ile TÜBİTAK Yapay Zeka Enstitüsü ortaklığında geliştirilen KAŞİF, sahte fatura ve sahte belge oluşturan işletmeleri günlük olarak izliyor; herhangi bir ön tanım olmadan çalışan yapay zekâ modeliyle büyük veri setlerini işleyerek riskli durumları belirliyor.

KAŞİF, yaklaşık 4 milyon mükellefi günlük olarak analiz ederek çeşitli kategorilere ait verileri tarıyor. Mükellefiyet, fatura, tahakkuk, tahsilat, ithalat, ihracat ve daha birçok başlık altında toplanan bilgiler üzerinden riskli aktiviteler raporlanıyor. Böylece sahte belge düzenleyenler ile haksız iade talebinde bulunanlar hızla saptanabiliyor ve süreçler otomatik olarak güncelleniyor.

GÜNLÜK ANALİZ ZİNCİRİ KAŞİF, büyük veri platformları üzerinde çalışarak onlarca terabaytlık veriyi işleyip yaklaşık 4 milyon mükellefi günlük olarak analiz ediyor. Davranış değişiklikleri ve diğer ilgili veriler, otomatik olarak algılanıp yeni durumlar için yeniden değerlendirilerek riskli mükellefler belirleniyor.

SAHTE BELGE DÜZENLEME RİSKİ YÜKSEK OLAN ŞİRKETLERİN TESPİTİ Uygulama bir an önce çalışmaya başladığı günlerde sahte belge düzenleme riski yüksek kullanıcıları örnek olaylarla belirledi. Örneğin, faaliyet alanı toptan ticaret olan ve alım yapmaksızın kurulan bir mükellefin aynı gün içinde üç farklı fatura düzenlediğini tespit etti. Takip eden günlerde 50 milyon lira değerinde 5 sahte fatura düzenleyen başka bir işletme belirlendi. Bir şirkette çalışanların başkaca vergi dairelerinde kurulan 7 şirket üzerinden sahte faturalar üretmeyi amaçladığı anlaşıldı; toplam fatura tutarı 246 milyon lira olarak hesaplandı. Son 3 ay içinde kurulan ve toplam 276 milyar lira değerinde faturaların düzenlendiği 2 bin 550 mükellefin riskinin yüksek olduğu belirlendi; bunların çoğunun ticari, zirai ya da mesleki faaliyetleri olmadan sahte belge üretmek için kurulduğu saptandı.

VERGİ DENETİMİNE YÖNLENDİRME Riskli olarak tespit edilen mükellefler ilgili Vergi İnceleme süreçlerine aktarılıyor; bağlı oldukları vergi dairelerinde yoklama yapılıyor ve komisyon kararları çerçevesinde sahte belge düzenlemek amacıyla kurulan kayıtlar kapatılıyor. Yetkili makamlar ayrıca bu kişilerin kayıtlarını denetimlere sevk ederek incelemeyi hızlandırıyor.

RİSK ANALİZ ALTYAPISI GÜNCELLENİYOR Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, yeni teknolojilerin kayıt dışı ekonomiyi etkin şekilde hedef aldığını belirterek, yapay zekâ ve makine öğrenmesiyle tüm mükelleflerin kayıt içinde kalmasının催 de sağlandığını vurguladı. KAŞİF’in günlük 4 milyon mükellefi analiz etmesiyle rekabet eşitsizliğine yol açan uyumsuzlukların da azaltıldığı ifade edildi. Bakan, “Kayıt dışılığıyla mücadelede yeni bir dönem başlıyoruz; yapay zekâ tabanlı KAŞİF sistemiyle tüm faaliyetleri anında tespit ediyor ve işlem yapıyoruz” dedi.

GİB, risk analiz altyapısını sürekli yenileyerek sahte belge risklerini sahaya dair en güncel bilgilerle takip ediyor ve bu sayede kayıt dışı ekonomiyle mücadelede ileri bir aşamaya geçiliyor. Bakan Şimşek’in sosyal medya paylaşımında da, “Kayıt dışılıkla mücadelede yeni bir dönem başlıyor. KAŞİF her gün 4 milyon mükellefi sahte belge riski açısından analiz ediyor.” ifadesine yer verildi.