İyi Hal Uygulamasının Çocuklara Etkileri ve Reform Çalışmaları

TBMM Suça Sürüklenen Çocuklar Komisyonu’nun Sincan Çocuk Kapalı Ceza İnfaz Kurumu ile Çocuk Eğitimevi ziyaretlerinde konuşan Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdür Yardımcısı Namık Kemal Varol, çocuklar üzerinde uygulanılan mevcut sistemi ve bunun riskleri üzerinde durdu. Yetişkinler için geçerli olan ve kamuoyunda iyi hal olarak adlandırılan düzenlemenin çocuklarda aynı etkileri yaratmadığını belirtti ve bu alanda değişiklik yapılması gerektiğini vurguladı.

Varol’a göre, ceza infazında çocuklar için esas kriter hükümlü olmaktır. Yargılama sürecini tamamlayıp 18 yaşını doldurmadan önce hükümlü olan bir çocuk için eğitimeviye gönderilmesi zorunluluk haline geliyor; bu süreçte risk değerlendirmesinin çocuklar için de dikkate alınması gerektiğini ifade etti. Kanun maddelerinde yapılması planlanan değişiklikler iki kez Adalet Komisyonu’na kadar geldi, ancak Meclis Genel Kurulu aşamasında paketlerden çıkarıldı. Bu durumun sıkıntı verici olduğuna dikkat çekti ve gerekli düzenlemenin kesinlikle yapılması gerektiğini söyledi.

Çocuk eğitimevlerindeki duruma değinen Varol, “Kredi ve Yurdu benzeri bir yapıdaki bu kurumlarda duvar yok, jandarma yok; yaklaşık 150 kişilik kapasiteye sahip olan yerde yılda yaklaşık 150 firar yaşanıyor” ifadesini kullanarak mevcut dengeyi eleştirdi. “Bir çocuk cezaevindeyse bugün ağır bir suç işlemiş olduğu için oradadır; biz aşırılıklarla mı yoksa yumuşak bir yaklaşım mı sergileyeceğiz, karar vermekte güçlük çekiyoruz” diye konuştu ve alan uzmanlarının bu konuyu bir araya gelerek yeniden değerlendirmesi gerektiğini belirtti. Ona göre eğitimeviye olarak adlandırılan bu yapıya her çocuk gidecek değildir; gerekli kriterler ve süreçler netleşmelidir.

Çocukların tutukluluk sürelerinin genelde üç ila altı ay arasında olduğuna değinen Varol, rehabilitasyon sürecinin bu kısa dönem içinde nasıl gerçekleştirileceği konusunda eleştirel bir bakış açısı sergiledi. Komisyonun “nasıl rehabilite ediyorsunuz?” sorusuna karşılık verdiği, bir insanın kısa sürede ıslah edilmesinin izah edilemez olduğunu vurguladı.

Komisyon İle Anket Planı Komisyonun suça sürüklenen çocuklarla ilgili bir anket çalışması başlatacağını bildirdi. Başkan Müşerref Pervin Tuba Durgut, risk faktörlerini analiz etmek amacıyla yürütülecek çalışmanın sonucunda bilimsel temelli bir eylem planı ve politika önerileri sunacaklarını ifade etti. Çocukların mahremiyetine zarar vermeden, üniversitenin denetiminde yürütülecek niceliksel bir çalışma hazırlanıyor. Komisyonun saha ziyaretleri kapsamında mağdur ailelerle görüşmenin de planlandığını dile getirdi.