IBAN Üzerinden Gelen Transferler ve Hukuki Sonuçlar: Kayıt Dışı Faaliyetler ve Vergi Riskleri

İnternet ve dijital bankacılığın yaygınlaşmasıyla, son dönemde vatandaşlar arasında en sık kullanılan ödeme yöntemleri arasına IBAN yoluyla para transferi girdi. Ancak bu yöntemin bazı risklerini ve hukuki sonuçlarını dikkate almak önemli oluyor. Özellikle hizmet satın alımları veya ticari işlemler söz konusu olduğunda, IBAN üzerinden yapılan ödemelerin kayda geçmesi ve açıklamalarının net olması gerektiğini uzmanlar vurguluyor.

TOBB ETÜ Hukuk Fakültesi Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukuku Öğretim Üyesi Prof. Dr. Olgun Değirmenci, IBAN ile para göndermenin, hukuki olarak bir sözleşmeye dayalı işlem olarak değerlendirilebileceğini belirtiyor. Para transferinin açıklama kısmına sebebin yazılması, olası yanlış anlamaları önlemek adına yararlı olabilir. Ayrıca IBAN üzerinden gelen para bir gelir elde etmek amacı taşıyorsa, buna ilişkin vergi yükümlülükleri doğabilir. Eğer IBAN üzerinden yapılan para transferi bir sözleşme karşılığı ise, bu durumun not edilmesi özellikle önemlidir.

Bir hesap sahibi adına yapılan transfers during, Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamında şüpheli işlem bildirimi gerektirebilecek nitelikte takibi başlatılmasına yol açabilir. Bankalar tarafından MASAK bünyesinde gerçekleştirilecek bildirimler, ilgilinin mali takip altında olmasına zemin hazırlayabilir; hatta bazı durumlarda, paranın kaynağı suç geliri olmasa bile, para bazı örgütlerle ilişkili olarak görülebilir ve bu da hesap sahipleri için sorun oluşturabilir. Üstelik gönderen hesap için, suç örgütlerinin kullanılıyor olması halinde gelecekte yaşanabilecek hukuki sıkıntılar da artış gösterebilir.

İşletmeler açısından IBAN’a yapılan ödemelerde, mal veya hizmetin ne karşılığında ödendiğinin açıkça belirtilmesi, ileride karşılaşılabilecek anlaşmazlıkların önüne geçmenin temel adımıdır. Eğer ödemeler sürekli hale geliyorsa, mal ve hizmet alımına ilişkin notun sürekli olarak düşülmesi, ileride doğacak bedel itirazlarını azaltacaktır.

İşletme hesabıyla ilgili IBAN’ın kullanılması gerektiği konusunda görüş bildiren Ankara görüşüne göre, Emlak, araç, ders gibi ticari işlemlerde benzer açıklamaların yapılması gerekir. Kayıt dışı ekonominin azaldığı bir ortamda, dijital uygulamalar ve denetim mekanizmaları bu tür işlemlerin kayda geçmesini kolaylaştırır ve kontrolü güçlendirir.

İlgili uzmanlar, IBAN üzerinden yapılan transferlerde, yalnızca tutarın değil, işlem gerekçesinin de yazılı kanıt olarak saklanması gerektiğini belirtiyorlar. Özellikle yüksek tutarlı ve düzenli işlemlerde kayıtlara uygun davranılmaması durumunda, vergi denetimleri sonucunda ticari nitelik taşıdığı tespit edilebilir ve bu durumda cezai yaptırımlar uygulanabilir. Ayrıca adli süreçler bağlamında, şüpheli durumlarla karşılaşmamak için, ödemelerin neden yapıldığını ve hangi hizmet veya alışveriş karşılığı olduğunu gösteren belgeler talep edilmelidir.