Hürmüz Boğazı ve Irak-Akdeniz Hattında Değişen Petrol Akışları: Jeopolitik Baskı Altında Enerji Piyasaları

İran’a karşı yürütülen operasyonlar ve bu ülkeden gelen karşılıklar, üçüncü haftasına girerken Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan petrol taşıyan ticari gemilerin akışını fiilen durdurmuş durumda. Günlük yaklaşık 20 milyon varil seviyesiyle küresel petrol talebinin önemli bir kısmı bu kritik su yolu üzerinden geçiyordu; şu an ise arz endişeleri ve fiyatlarda sert hareketler görülebiliyor.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Orta Doğu’daki gerilimin küresel enerji piyasalarını etkilediğini ancak Türkiye’nin enerji güvenliğinde bir sıkıntı olmadığını kaydetti. NTV’ye konuşan Bakan, arz sıkıntısı yok ifadesiyle durumu netleştirdi ve Hürmüz’ün kapanmasının petrolde arz krizine yol açtığını hatırlattı. Türkiye’nin Hürmüz’e bağımlılığı olmadığına vurgu yapan Bayraktar, vatandaşlara şu an için enerji arzında herhangi bir sorun bulunmadığını belirtti.

İran ile Irak arasındaki petrol akışında Kuzey Irak üzerinden Türkiye’ye doğru yeni bir hacim görüldü. Bakan, günlük akışın yaklaşık 170–240–250 bin varil aralığında başlayacağını bildirdi ve mevcut hat kapasitesinin 1.5 milyon varil olduğunu hatırlattı. “Yarın Hürmüz’de bir aksama olursa ihracatı nereden yönlendireceklerini” soran Bağdat’a karşılık olarak Kerkük hattını Basra’ya uzatma önerisini yineledi.

Doğal gazda kademeli destek planı Bayraktar, pandemi sonrası dönemde tüketiciye sağlanan enerji desteğini sürdüreceklerini söyledi ve bu yıl için yaklaşık 400 milyar liralık bir program öngördüklerini belirtti. Yeni doğalgaz ve elektrik faturası destek modellerinin nisan ayında hayata geçirilmesi planlanıyor. Ayrıca enerjideki istikrarsızlıklar karşısında enflasyonla mücadele programı kapsamında adımların atılacağını ifade etti.

Kerkük-Ceyhan hattında süreç adım adım ilerliyor Türkiye ve Irak arasındaki boru hattı ilişkileri 1973’te başladı ve 1976’da ilk sevkiyat gerçekleşti. 2010’daki uzatma protokolüyle işler genişledi. IKBY’nin 2014’te faaliyete geçen yerel hattı, 2014–2023 yılları arasında çeşitli görüşmelere konu oldu. 2023–2025 arası maliyet ve gelir paylaşımı konularında anlaşmazlıklar yaşandı. Türkiye, Temmuz 2025’te boru hattı anlaşmasından çekilirken, Şubat 2026’da yaşanan gerilimler sonrasında Irak’ın güney terminallerinden ihracatın azalması, ülkedeki mali baskıyı artırdı. Ancak bugün Kerkük petrolünün Ceyhan hattına yeniden pompalanmasına başlanmasıyla piyasalarda hafif bir düşüş kaydedildi.

500 milyar dolarlık küresel şok riskine işaret Siyasi gerilimin yükselmesi ve Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanması senaryosu, petrol fiyatlarını dalgalandırdı. Brent tipi petrolün varili önce 73 dolar seviyesinde seyrederken son dönemlerde 100 dolar civarına kadar çıktı ve bu hareketin bir yıl sürmesi halinde küresel büyümeye olumsuz bir etkisi olabileceği değerlendiriliyor. Fitch Economics’in öne sürdüğü analizler, böyle bir durumda enflasyon ve büyüme üzerinde baskı oluşabileceğini ve küresel gayrisafi hasılanın bir miktar düşebileceğini gösteriyor.

Irak’ın yeniden ihraca başlatması Irak Petrol Bakanlığı, Bağdat ve IKBY arasında varılan uzlaşma sonrası Ceyhan üzerinden petrol pompalama ve ihracatını yeniden başlattıklarını açıkladı. Bu adım, bölgedeki enerji arz güvenliğini güçlendirmeyi ve uluslararası talebe yanıt vermeyi hedefliyor. Barzani’nin açıklaması ve ABD Büyükelçisi Barrack’ın destek mesajı da bu süreci teyit eder nitelikteydi. Brent ve WTI fiyatları, IKBY’nin yeniden ihracat kararıyla sınırlı da olsa hafifçe sakinleşti.