Enerji Piyasalarında Jeopolitik Gerilim ve Fiyat Variasyonları: Brent, LNG ve Kömür Üzerindeki Etkiler

27 Şubat öncesi ve sonrasındaki gelişmeleri yeniden ele alan enerji piyasaları, Brent tipi petrolün vadeli varil fiyatlarında görülen dalgalanmalara odaklanıyor. 27 Şubat’ta kapanış 72,48 dolarda gerçekleşirken, 20 Mart itibarıyla karşılaştırmalı bir bakışta yüzde 46,8’lik bir artışla 106,4 dolara çıktı. Bu süreçte enerji sektörü, Hürmüz Boğazı çevresinde artan güvenlik kaygıları nedeniyle operasyonel risklerin ve maliyetlerin tetiklendiği bir döneme sürüklendi.

Hürmüz Boğazı’nda İran ile ABD ve İsrail arasındaki gerilimler deniz taşımacılığını doğrudan etkiledi. İr ân’ın geçişleri kısıtlaması, bölgeden geçen tanker sayısını azalttı ve dünya enerjisine ilişkin arz zincirlerinde baskıya yol açtı. Bazı gemiler, alternatif rotalar ya da “gölge filo” olarak adlandırılan farklı bayraklı filolarla geçiş yapmaya yöneldi. Bu dönemde Brent için 2 Mart’taki ilk işlem gününde hareketler belirginleşti ve endişelerin etkisiyle fiyat 82,37 dolara kadar yükseldi; gün sonunda 77,74 dolardan kapandı.

Takip eden günlerde petrol talebinde yaşanan endişeler ve Hürmüz Boğazı’na yönelik tehditler, küresel enerji ticaretinde kritik rol oynamaya devam etti. Üretici şirketler güvenlik nedeniyle üretimlerini kısmarken, sigorta şirketlerinin savaş poliçelerini askıya alması ve bazı ana taşıtların geçişleri durdurması arz tarafında baskıyı derinleştirdi. ABD’nin kısa vadeli muafiyetler sunmasıyla Brent’in fiyatı 6 Mart’ta 94,64 dolara yükselirken, dalgalanmalar devam etti.

9 Mart’ta Brent’in vadeli varil fiyatı 119,5 dolara kadar tırmanarak 29 Haziran 2022’den beri görülen en yüksek seviyeye ulaştı. Bu dönemde LNG piyasası da benzer baskılarla karşı karşıya kaldı; Katar’ın Ras Laffan tesislerinde yaşanan güvenlik kaygıları nedeniyle üretimi durdurması, küresel LNG arzını tehdit eden önemli bir unsur olarak öne çıktı. Avrupa’da gaz fiyatları da hareketlilik gösterdi; TTF’de 2 Mart’taki kapanış 44,5 avro olurken, 9 Mart’ta 56,4 avroya kadar yükseldi ve haftayı 50,1 avro düzeyinde tamamladı.

Notlar Bu dönem, Avrupa gaz piyasasında güvenlik kaygılarının etkili olmasıyla enerji maliyetlerinde belirgin bir artışa yol açtı. Yeni saldırılar ve LNG arzındaki riskler sayesinde kontratlar, 20 Mart itibarıyla savaş öncesine göre yaklaşık yüzde 85 artış gösterdi ve megavatsaat başına 59,2 avro seviyesine çıktı.

Kömür Pazarı Asya’da referans kabul edilen Newcastle kömürünün nisan vadeli kontratı, 27 Şubat’ta 118,5 dolardan işlem görürken 2 Mart’ta yüzde 8,6 artışla 128,7 dolara yükseldi. Saldırılar devam ederken 9 Mart’ta 143,8 dolara çıkış kaydedildi ve haftayı yaklaşık 135 dolardan tamamladı. Bu dönemde küresel olarak kömür fiyatları da yaklaşık yüzde 13,9 artış gösterdi.