Efes Antik Kenti’nde Ziyaretçi Yönetiminde Yeni Dönem: Otopark ve Ticari Alanlar Kalkıyor, Kazı ve Restorasyon Öne Çıkıyor

Efes Ören Yeri, ziyaretçi yoğunluğunun artmasıyla birlikte yeniden planlanan bir yönetim modeline kavuşuyor. Alanın mevcut girişinin sur dışına taşınması ve Bizans Sarayı kalıntılarının bulunduğu bölgede yer alan otopark ile ticari alanların kaldırılması, mirasın arkeolojik ve tarihi değerinin daha iyi ortaya çıkarılmasını amaçlıyor. Bu doğrultuda yürütülen çalışmalar, bilimsel çerçevede hareket eden bir yaklaşımı benimseyerek, alanın korunması ve ziyaretçi deneyiminin iyileştirilmesini hedefliyor.

İnceciköz, Efes’in 2025 itibarıyla Türkiye’nin en çok ziyaret edilen ören yeri olacağını vurgulayarak, mevcut giriş alanı ile ticari ve otopark birimlerinin kapasite ve estetik açısından yeni gereksinimleri karşılamadığını belirtti. “Gece Müzeciliği kapsamında yoğun ilgi gören kentimizin ulaşım ve alan kullanımı, artık taleplere uygun şekilde yeniden düzenlenmeli,” dedi.

Mevcut otopark ve ticari alanların kent merkezindeki konumları, geçmişte izinsiz uygulamalara yol açtığı için ele alınan konular arasındadır. Bu çerçevede Geleceğe Miras – Sonsuz Efes Projesi kapsamında, katılımcı bir bakış açısıyla ziyaretçi karşılaması merkezi için yeni bir tasarım geliştirilmekte ve alanın daha uzak bir noktaya konumlandırılması planlanmaktadır.

İnceciköz, kalıntıların jeoradar çalışmalarıyla tespit edilen Bizans Sarayı kalıntılarının, gün yüzüne çıkarılarak restorasyon ve konservasyon süreciyle gezi rotasına dahil edileceğini belirtti. Böylece ziyaretçiler için yeni bir rota oluşturulacak ve arkeolojik veriler korunurken, bilimsel denetim altında ilerleyen kazı çalışmaları ile alan bütüncül olarak yeniden düzenlenecek.

Bilimsel Süreç ve Denetim Bu çalışmalar, Kamunun kılavuzluğunda Bilim Kurulu ile Kazı Başkanlığı ve Kazı Koordinatörlüğü tarafından denetlenmekte ve sağlıklı ilerleme için gerekli adımlar bu çerçevede atılmaktadır. Yeni ziyaretçi karşılama merkezinin, antik kentin sur duvarlarının ötesinde, mevcut dükkanlar ve otoparktan yaklaşık 850 metre uzağa konumlandırılması, sürecin bilimsel kriterlere uygun yürütülmesini sağlamaktadır.

Alan etüdü, flora ve fauna için koruma programları ile iklimsel verilerin analizi, ihtiyaçlar doğrultusunda kararları yönlendirmiştir. Bilim Kurulu ve ilgili kurumların onayıyla, ziyaretçi karşılama yapıları ile otopark alanı için en uygun konum belirlenmiş ve bu yaklaşım uluslararası örneklerle uyumlu olduğu belirtilmiştir. Roma, Atina, Pompeii, Delphi ve Angkor gibi sitelerde benzer uygulamaların yürürlükte olduğu ve Efes’te de bu prensiplere uygun bir model geliştirildiği ifade edilmiştir.

Yeni karşılama merkezinin UNESCO Dünya Mirası Alanı sınırları dışına, Tampon Bölge içinde planlandığı ve bu durumun Dünya Mirası Merkezi’ne iletilmek üzere hazırlanan Kültürel Miras Etki Değerlendirme (KMED) Raporu ile desteklendiği belirtiliyor. Ayrıca 44 bin metrekarelik bir alanın asfaltlanacağı yönündeki iddiaların asılsız olduğu, tasarımın tarihi dokuyu gözeten hafif yapı ve prekast temel sistemleriyle, arkeolojik buluntu tespit edilmeyen bölgelerde kazısız, asgari müdahale prensibiyle hayata geçirileceği vurgulanıyor.