Doğu Akdeniz’deki Gerilim ve KKTC’nin Yetkileri: NOTAM Tartışmaları ve Bölgesel Stratejiler

Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) ile Yunanistan, İran savaşı sonrası çıkan ortama dayanarak Ege ve Doğu Akdeniz’de fiili bir devlet uygulaması hedefiyle hareket ediyor. Yunanistan, Nato ve kendi savunma ihtiyaçlarını gerekçe göstererek Kerpe ve Limni adalarını askeri statüye dönüştürme niyetini ortaya koydu. GKRY lideri Nikos Hristodulidis ise 1 Mart’ta GKRY’deki İngiliz üssü Akrotiri’ye yönelik bir İHA saldırısının ardından AB’nin devreye girmesi için çağrıda bulundu ve bunun üzerine Fransa, Almanya, İspanya, İtalya ve Hollanda Doğu Akdeniz’e savaş gemileri göndermeye karar verdi. GKRY yönetimi ayrıca 13 Mart’ta bir NOTAM yayımladı ve bölgenin geniş bir hava sahasında ABD’nin operasyon yürüteceğini duyurdu. Özellikle KKTC hava sahasını kapsayacak şekilde ABD askeri operasyonları nedeniyle bölgede uçuş yapan hava araçlarının GKRY hava trafik kontrolü ile iletişimde bulunması gerektiği belirtildi. Ancak NOTAM’da geçen “ABD askerî operasyonları” ifadesi tepkilere yol açtı ve bu nedenle 16 Mart’ta revize bir NOTAM yayınlandı; ifadede “olası askeri operasyonlar” kullanıldı. Her iki NOTAM’da da Mersin’den başlayıp Adana ile Hatay kıyıları ve KKTC arasında kalan bölgeler işaretlenmişti.

KKTC’YE Yargısız ve Geçersiz Bildirimi 17 Mart’ta KKTC Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlığı’na bağlı Sivil Havacılık Dairesi, GKRY’nin yayımladığı NOTAM’ın KKTC yetkisi dışında olduğundan hükümsüz olduğunu açıkladı. Ercan Havalimanı’nın, KKTC’nin hava sahası içinde hava trafik ve havacılık bilgi hizmetlerini sağlama yetkisine sahip olduğu vurgulanırken, “Ercan Tavsiyeli Hava Sahası” kavramı da vurgulandı. Bu açıklama, GKRY’nin sözde NOTAM’ını geçersiz ilan etti.

KKTC ve Bölgesel Destekler Türkiye, GKRY’nin gelişmelerine karşı KKTC’ye güçlü destek gösterdi. GKRY’nin savaş sırasında dört adet F-16’sını konuşlandırmasıyla birlikte bölgeye fırkateynler sevk edildi ve Türkiye de KKTC’ye altı F-16 ile hava savunma sistemleri sağladı. Ayrıca üç fırkateyn, bir korvet ve bir hücumbottan oluşan deniz görev grubu KKTC çevresinde görev yaptı. Kara kuvvetleri de Ada’da varlık gösterdi; kolordu seviyesinde bir birlik KKTC’de bulunuyor. Orgeneral Metin Tokel, 28’inci Mekanize Piyade Tümeni ile 14’üncü Zırhlı Tugay Komutanlığı’nı ziyaret ederek incelemelerde bulundu ve KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman’ı da ağırladı. 28’inci Mekanize Piyade Tümeni, geçmişte Kıbrıs Barış Harekâtı sırasında kritik rol oynamıştı ve şu anda Gazimağusa’da konuşlu olan Kıbrıs Türk Barış Kuvvetleri Komutanlığı’na bağlı iki tümen arasındadır.

Yetki ve Hükümsüzlük Vurgusu KKTC Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, GKRY’nin NOTAM’ının KKTC’nin hava sahasında hava trafik ve havacılık bilgi hizmetlerini yürütme konusunda tek yetkili otorite olan KKTC’nin tasarrufunu görmezden geldiğini belirtti. GKRY’nin yayımladığı NOTAM’ın hükümsüz olduğu ifade edildi. ABD’nin Ercan Havalimanı’nı incelemesi ise İran savaşından önce gerçekleşti ve kriz/taşıma durumunda havalimanının kullanılabilirliğine ilişkin bir değerlendirme olarak kayda geçti.

Güçlü Mesajlar ve Bölge Güvenliği KKTC Bakanı Erhan Arıklı, KKTC’nin kendi FIR hattındaki tüm tasarrufları elinde bulunduracağını hatırlatarak GKRY’nin bu tür iddialı hareketlerden uzak durması gerektiğini belirtti. ABD’nin ve Türkiye’nin KKTC’ye olan destekleri, bölgedeki güç dengelerini belirleyen önemli göstergeler olarak öne çıktı.