Bağımlılık İçerik Tasarımı: Meta ve YouTube’a Karşı 3 Milyon Dolarlık Ceza Kararı ve Sonrası

Los Angeles mahkemesi, Meta ile YouTube’un genç bir kullanıcıyı tasarım özellikleriyle bağımlı hâle getirdiği iddiasını değerlendirirken, her iki platforma yönelik toplam 3 milyon dolarlık tazminat ödemesi kararı verdi. Söz konusu kararın ilk bölümünde Meta’ya 2.1 milyon dolar ile; YouTube’a 900 bin doların düşmesi uygun görüldü. İkinci aşamada ise jüri, şirketlerin kötü niyetli davranış içerisinde bulunduğuna kanaat getirerek ek cezai tazminata hükmetti ve toplam 3 milyon dolar ek cezayı belirledi.

Davacı K.G.M, Meta ve YouTube’un kaydırma ve algoritmik içerik önerileri gibi mekanizmaların kullanıcıyı bağımlı kıldığı ve bu durumun kaygı ile depresyona yol açtığı iddiasıyla mahkemeye başvurdu. Şirketler ise kararları temyiz etmek üzere harekete geçeceklerini duyurdu. Bu arada New Mexico’da görülen ayrı bir davada Meta’ya çocuk güvenliği konusunda kullanıcıları yanlış yönlendirdiği gerekçesiyle 375 milyon dolar para cezası verilmesi dikkat çekti.

İki dava da paralel şekilde ilerliyor ve bu davaların nihai sonuçları, sosyal medya şirketlerinin davranışsal tasarımlara yönelik daha geniş bir yelpazede nasıl hesap vereceğini gösterecek. ABD’de Facebook ve Instagram’ın tekelcilik ve telif davaları geçmişte milyarlarca dolarlık cezalarla sonuçlandı; bu alandaki tazminat yükümlülüklerinin on milyarlarca dolara ulaşması da bekleniyor.

Genç kullanıcılar için riskler ve demografik kapsam ABD’de yaklaşık 276 milyon Facebook kullanıcısı bulunuyor ve 18-34 yaş aralığındaki kullanıcı sayısı da önemli bir paya sahip. Eğer bu dava emsal teşkil ederse, genç kullanıcılar için çok daha büyük tazminat talepleri söz konusu olabilir. YouTube kullanan Amerikalıların sayısı da 246 milyon düzeyinde ve bunların iri bir kısmı 18-34 yaş grubunda yer alıyor.

Aileler, kararın ardından Los Angeles Yüksek Mahkemesi önünde mağdurların isimlerinin bulunduğu afişlerle dayanışmayı gösterdi.

Devlerin tazminat bilançosu
■ Google (2015 AB Android soruşturması): 4.3 milyar euro
■ Google (2017 AB alışveriş davası): 2.4 milyar euro
■ Facebook (2019 Cambridge Analytica): 5 milyar dolar
■ Google (2019 AB AdSense davası): 1.49 milyar euro
■ Google (2024 Fransa telif davası): 250 milyon euro
■ Facebook (2026 ABD çocuk güvenliği ihlali): 375 milyon dolar