ANTARKTİKA’da Genç Bilim İnsanları: Katabatik Rüzgarlara Dayanan Yeni Enerji Kaynağı Projesi

Bu yıl TEKNOFEST TÜBİTAK 2204-C Lise Öğrencileri Kutup Araştırma Projeleri Yarışması kapsamında dört ana kategoriden birincilikleri elde eden lise öğrencileri, mülakatlı seçim süreciyle destekli bir çalışma ekibi olarak bir araya geldi. Üç genç öğrenci, fiziki bilimler alanında yürütülen projeyle Beyaz Kıta üzerinde testler yapma ve Antarktika’daki ziyaretlerde farklı bilim insanlarıyla iletişim kurma fırsatı yakaladı.

Yarışmanın ardından seçilen öğrenciler, son dört yıldır Antarktika seferlerine katılarak projelerini beyaz kıta üzerinde deneyimleme şansına erişti. Bu süreçte yürütülen çalışmalar, yerli ve milli üretimle geliştirilen ekipmanın sahnede denenmesi ve kıtada uygulanabilirliğinin test edilmesi amacıyla Beyaz Kıta’da yürütüldü. Gelecek nesilleri yetiştirme hedefiyle 4 kategoriye yayılan bu çalışmalar, bilim insanlarıyla etkileşim içinde ilerledi.

Ulusal Antarktika Bilim Seferleri Koordinatörü Prof. Dr. Burcu Özsoy, seferlere liseli öğrencilerin dahil olduğunu vurgulayarak şu değerlendirmeyi yaptı: “Kutup Bilimleri Proje Çağrısı çerçevesinde dört kategoride birinciler belirlendikten sonra, liseli öğrenciler nihai yarışmada karar kadrosuna dahil oluyorlar ve dereceye giren ekipler yeniden değerlendiriliyor.” Özsoy ayrıca, bu yıl üç öğrencinin Anadolu’nun çeşitli illerinden seferlere katılacağını ve kendi geliştirdikleri ekipmanları test etme şansına sahip olacaklarını belirtti.

Selçuk Emre Çolak, ilk proje fikrini gençlik programlarıyla başlayan bir yolculuk olarak tanımladı. Efe Ağlamazlar, Antarktika’ya iniş anında bölgenin toprak yapısının beklenenden farklı olduğunu gözlemlediğini ifade etti ve bu deneyimin iklim değişikliğinin somut göstergelerinden biri olduğunu vurguladı. Ayrıca penguenlerle karşılaşmanın bu deneyimde hayal kırıklığı yaratmadığını, aksine çevresel değişimin günlük yaşam üzerinde nasıl izler bıraktığını gördüklerini söyledi.

Ahmet Furkan Gönen ise katabatik rüzgarları anlamanın önemine değinerek, rüzgarların aşırı yüksek basınçlar altında nasıl davranabileceğini incelediklerini belirtti. Jet türbin yapısının bu bağlamda elektrik üretiminde kullanılabilirliğini ve kanat sayısının varyasyonlarıyla elde edilecek verimi projeklerinde odaklandıkları konular arasında sıraladı. Bu yapı sayesinde rüzgarlardan elde edilen enerjinin daha verimli bir şekilde değerlendirilebildiğini ifade etti.

Geliştirilen cihazın bir demo olduğunu ve Antarktika’da sahada test edilen ilk versiyon olması nedeniyle devam eden çalışmaların ana hedefi, ülke genelinde inşa edilmesi planlanan Türk Bilim Üssü için uyumlu bir versiyon geliştirmek ve orada enerji ihtiyacını karşılayacak bir kaynağa dönüştürmektir. Proje ekibi, mevcut yaklaşımın güneş enerjisi ve dizel jeneratörlere kıyasla kutup koşullarında daha sürdürülebilir bir alternatif sunduğunu belirtirken, çevreye olan etkileri minimize etme çabasını vurguladı.