2026-2028 Döneminde Bölgesel Kalkınma İçin Bütçe ve Program Yapıları: Ajans Destekleri ve Hedefler

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın 2026 Yılı Performans Programı çerçevesinde, 2024-2028 dönemi için merkezi düzeyde Bölgesel Gelişme Ulusal Stratejisi uygulanmaya devam etmekte; yerel düzeyde ise bölge planlarının hayata geçirilmesi sürdürülüyor. Bütçe olanakları ve Kalkınma Ajansları’na aktarılan kaynaklar üzerinden yürütülen yedi ana programla şehirlerin üretkenliği artırılarak cazibe merkezleri oluşturuluyor, bölgesel fonlar güçlendiriliyor ve sosyal gelişim ivme kazanıyor. Bu kapsamda, desteklenen kümelenmelerdeki firma sayısının geçen yıl 729’dan bu yıl 750’ye yükselmesi, 2028’e kadar ise 800’e çıkarılmasının hedeflendiği belirtiliyor.

Bölgesel Kalkınmanın Koordinasyonu ve Desteklenmesi Alt Programı hedefleri doğrultusunda 2025 yılında bütçeden toplam 4 milyar 142 milyon lira yatırım yapılması planlandı. Bu yatırımın 2026’da 4 milyar 737 milyon, 2027’de 5 milyar 215 milyon ve 2028’de 5 milyar 633 milyon liraya ulaşması öngörülüyor. Böylece 2026-2028 dönemi boyunca yerel kalkınmayı desteklemek için toplam 15,6 milyar liralık yatırım hedefi belirlenmiş durumda.

Kalkınma ajanslarına bu yıl 2 milyar 750 milyon lira bütçe ayrıldı ve bu kalemler arasındaki artış sosyal içerikli projeler ile cazibe merkezlerine yönelik destekleri kapsıyor. Kalkınma Ajansları’nın bu yıl 58 mali destek programı ve güdümlü proje yürütmesi öngörülüyor. Ajansların desteklenmesi için ayrılan bu bütçe gelecek yıl 3 milyar liraya çıkarılması hedefleniyor.

Sosyal Gelişmeyi Destekleme Programı (SOGEP) ile dezavantajlı grupların üretkenliklerini artırmayı, ekonomik ve sosyal hayata katılımlarını güçlendirmeyi, sosyal içermeyi geliştirmeyi ve özel sektörün sosyal sorumluluk projelerini desteklemeyi amaçlayan program, 2025’te 650 milyon lira bütçe ile başlamış, 2026’da 780 milyon, 2027’de 826 milyon ve 2028’de 900 milyon liraya çıkması bekleniyor.

Cazibe Merkezlerine 550 milyon lira kaynağın ayrıldığı bu program, hedef bölgelerde sanayi altyapısını güçlendirmek, tamamlayıcı yatırımları hızlandırmak ve mesleki eğitim ile girişimcilik merkezleri üzerinden beşeri sermayeyi geliştirmek amacı taşıyor. 2024’te 133 olan tamamlanan proje sayısı 2025’te 142’ye, 2026’da 166’ya, 2027’de 185’e ve 2028’de 210’a ulaşması öngörülüyor. Bu kapsamda 2025 için 500 milyon lira, 2026 için 550 milyon lira, 2027 için 610 milyon lira ve 2028 için 659 milyon lira bütçe tahsis edildi.

13 şehir için ulusal rekabet hedefi kapsamında Üreten Şehirler Programı, Adana, Antalya, Balıkesir, Denizli, Eskişehir, Gaziantep, Kahramanmaraş, Kayseri, Konya, Manisa, Mersin, Sakarya ve Tekirdağ gibi şehirlerin uluslararası alanda rekabetçi üretim yapısına kavuşmasını amaçlıyor. Bu doğrultuda işletmelerin küresel tedarik zincirine entegrasyonunu güçlendirmek, şehirlerin uluslararası erişimini ve yaşam kalitesini yükseltmek; sanayi, teknoloji ve yenilik altyapıları ile beşeri sermaye ve kurumsal kapasiteyi geliştirmek hedefleniyor. Program kapsamında 2025’te 70,5 milyon lira, 2026’da 78,2 milyon lira ve 2028’de 84,5 milyon lira destek öngörülüyor.

Bu süreçte bölge kalkınma idarelerinin kurumsal kapasitesinin artırılmasına yönelik çalışmalar da sürdürülüyor. İzleme süreçlerindeki yetkinliğin yükseltilmesi ve ortak izleme altyapısının güçlendirilmesi ana hedefler arasında yer alırken, idarelerin ihtiyaçlarını belirleyerek kapasite geliştirme faaliyetleri planlanıyor.