2025-2026 Mahalli İdareler Genel Faaliyet Raporu Özeti: Konut, Deprem Konutu ve Kentsel Dönüşüm Manşetleri

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan 2025 Yılı Mahalli İdareler Genel Faaliyet Raporu’na göre sosyal konut üretimi, deprem sonrası konut inşası ve kentsel dönüşüm projeleri, planlı bir çerçeve içinde sürdürülüyor. TOKİ’nin iş birliğiyle yürütülen çalışmalar, konut kampanyalarını 81 il için konut ihtiyacı, arsa stokları ve nüfus yoğunluğu gibi göstergeler ışığında titizlikle belirliyor.

Raporda, toplam ihale bedelleriyle birlikte yaklaşık 6 trilyon 141 milyar TL değerinde yatırımın hayata geçirildiği ve 1 milyon 758 bin 426 konut ile 67 bin 61 sosyal donatının inşa edildiği kaydediliyor. Üretilen konutların büyük bölümü sosyal konut olarak sınıflandırılırken, 2025 yılında teslim edilecek 124 bin 34 konutun içinden 58 bin 561’i sosyal konut ve 65 bin 473’ü deprem konutu olarak planlandı. Ayrıca yıl içinde gerçekleştirilen ihale sayısı 212 bin 981 olarak belirtiliyor ve 2026 için yaklaşık 150 bin konutun ihalesinin hedeflendiği ifade ediliyor.

Dağılım açısından konut üretimi, dar ve orta gelir grubuna ait payın %42.12, afet konutu uygulamasının %26.15’i, gecekondu dönüşümünün %13’ü ve alt ile yoksul gelir grubu paylarının %9.76’sı olarak öne çıkıyor; tarım köy uygulaması ve kaynak geliştirme gibi diğer kalemler ise rapora yansıyan diğer bölümleri oluşturuyor.

Kentsel Dönüşüm bölümünde ise 2012 yılında yürürlüğe giren Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun’un belediyelere yetki devriyle birlikte riskli alan sayısında ve kentsel dönüşüm uygulanan alanlarda önemli artışlar kaydedildi. 2025 sonunda İstanbul’da 14 ilçe için 14 new rezerv yapı alanı belirlendi. Başlangıçtan 2012 yılına kadar 46 riskli alan ve 254 rezerv yapı alanı sayısına ulaşılmış bulunuyor.

TOKİ’nin 2012’den bu yana ülke genelinde kentsel dönüşüm projelerini sürdürmesi sonucunda, toplam 228 bin 969 konut dönüştürüldü ve 33 bin 349 konut üzerinde ise inşaat faaliyetleri devam ediyor. 2024 ve sonrasına yönelik olarak 31 milyar 500 milyon TL’lik hibeler, krediler ve tahliye destekleri; 2 bin 870 yapıda ise yapı dönüştürme çalışmaları için kaynak sağlandı. Riskli yapı tespiti ise 2012’den 2025 sonuna kadar 319 bin 551 yapıyı kapsadı ve bunlardan 291 bin 144’ü yıkılarak konutlar ile iş yerleri için dönüştürüldü.

Esenler’deki dev dönüşüm başlığıyla öne çıkan projede, İstanbul’un 36 ilçesinde yaklaşık 175 bin 544 bağımsız bölümün dönüşüm çalışmaları belediyeler ve bakanlık koordinasyonuyla yürütülüyor. Şehrin en büyük kentsel dönüşüm projelerinden biri olan Esenler’de, imar sorunları nedeniyle güvenli konutlara geçiş için yürütülen çabalar yaklaşık 60 bin konutluk bir dönüşümü işaret ediyor.