Karayolları Trafik Kanunu’nda Değişikliklerle Trafik Denetimi ve Cezalar Yeniden Düzenlendi

Otoyollardan sorumlu birimlerde görevli trafik zabıtalarının yetkileri, İçişleri Bakanı onayıyla genel zabıta kapsamına alınabilecek. Bu yaklaşım, zabıta bulunmayan veya yeterli olmayan bölgelerde sorumluluk bölgesine göre genel zabıtaların trafik düzenini sağlama ve trafikteki suçlara el koyma yetkisini kapsayacak.

Elektronik olarak tescili mümkün araçlar için satıştan itibaren üç iş günü içinde kayıt işlemi zorunlu hale getiriliyor. Miras yoluyla araç sahibi olanlar ise ölümden itibaren 90 gün içinde yetkili tescil kuruluşa başvurup adlarına tescil belgesi almak durumunda olacaklar; tescil, mirasçı adına ölüm tarihinden itibaren gerçekleştirilecek.

Bir aracın tescil kayıtları ölüm sonrası dönemde tescil edilmezse ve bu araç kara yoluna çıkarılırsa sürücüye 3.000 lira idari para cezası uygulanacak; mirasçılar adına tescil yapıldığı anda bu araç trafikten menedilecek. Ayrıca tescil plakası ve plaka olmadan kara yollarında bulunan sürücüler için ceza 46.000 liraya yükseltilecek. Hurdaya çıkarılmış araçları kullanan sürücülere de aynı miktarda ceza uygulanacak. Aykırılık saptandığında araç trafikten çekilecek ve çekiliş tarihi itibarıyla vergi dairesine bildirimde bulunulacak.

PLAKASIZ ARAÇ KULLANANLARA YÖNELİK CEZALAR Yönetmelikte belirlenen niteliklere uymayan veya eksik plaka kullanan sürücüler için dört bin lira ceza uygulanır ve araç plakaları uygun hale gelene kadar trafikten men edilir. Plaka okunabilirliğini bozacak değişiklik yapanlar 140.000 lira ceza ile 30 gün trafikten men edilirler; son 1 yıl içinde iki veya daha fazla ihlal yapmaları durumunda her seferinde 280.000 lira ceza ve 60 gün trafikten men edilme söz konusu olur.

Tescilli aracı plakalı kullanmayanlar için 46.000 lira ceza ve sürücü belgeleri 30 gün süreyle geri alınır; iki veya daha fazla tescilli aracın plakalı olmadan kullanılması halinde cezalar daha ağırdır ve sürücü belgeleri 60 gün süreyle geri alınır.

SAHTE PLAKA KULLANMA CEZASI Başka araç plakası, sahte plaka veya tescilsiz plaka kullananlar 140.000 lira cezaya çarptırılır; sürücü belgeleri 30 gün süreyle geri alınır ve araç 30 gün trafikten men edilir. Bu ihlaller son bir yıl içinde iki veya daha fazla kez tekrarlanırsa cezalar iki katına çıkarılır ve sürücü belgeleri 60 gün geri alınır; ayrıca Türk Ceza Kanunu’ndaki resmi belgede sahtecilik suçu kapsamında suçlanırlar. İşleten veya sürücünün kim olduğuna bakılmaksızın araç tescil belgelerinin doğru ve uygun durumda bulundurulması sağlanır ve denetimlerle gözetim sürdürülür.

Geçici trafik belgesi veya geçici tescil plakası usulsüz kullanıldığında 46.000 lira ceza uygulanır ve araç 30 gün trafikten men edilir. Son ihlali izleyen 1 yıl içinde bu maddeye uymayan sürücüler için her seferinde 140.000 lira ceza uygulanır ve araç 60 gün trafikten men edilir.

TAKOGRAF, TAKSİMETRE VE HIZ SINIRLAYICILAR Takograf, taksi taksitesı veya hız sınırlayıcısı zorunluluğu bulunan araçlardan bazıları için belirlenen gereçlerin bulundurulması ve kullanılması gerekir. Muafiyetli araçlar için bu zorunluluk uygulanmazken, bu cihazlara yönelik müdahalelerin engellenmesi ve bozulmasına yol açacak eylemler yasaktır. Sürücüler, takograf kartlarını başkalarına kullandırmamakla yükümlüdür; araç işleteni ise bulundurulması ve denetlenmesi konusunda sorumludur.

TAKOGRAFA UYMAYANLARA 75.000 LİRA CEZA Gereçleri bulundurmayan sürücüler için 1.000 lira, takograf veya hız sınırlayıcı bulundurmayan veya kullanmayanlara ise 75.000 lira idari para cezası uygulanır. Taksi hizmetinde taksimetre bulundurmayanlar 46.000 lira cezasına çarptırılır. Zabıtaların takograf kayıtlarını veri tabanına aktararak denetim yapması da mümkündür. Takograf kullanımıyla ilgili ihlaller ve sorumluluklar, ilgili bakanlıkların görüşleriyle yayımlanacak yönetmelikle ayrıntılı olarak düzenlenecek.

VERGİLİ VE TEKNİK DEĞİŞİKLİKLER Kanunla araçlarda yapılan teknik değişikliklerin 30 gün içinde tescil belgesine işlenmesi öngörülüyor; aksi halde cezalar 1.000 liraya çıkarılacak. Mevzuata aykırı değişiklik yapan işletene beş bin lira ceza uygulanır ve araç trafikten men edilir. Gürültüye yol açan değişiklikler için sürücüye ek 16.000 lira ceza verilir ve araç 30 gün trafikten men edilir; ayrıca güvenlik ekipmanlarının eksikliği durumunda 16.000 lira ceza uygulanır. Spesifik güvenlik ekipmanları içeren araçlarda bu ekipmanların eksik olması halinde ceza ve trafikten men uygulanır.

ÖZEL YÜKLERE YÖNELİK DÜZENLEMELER Özel yüklerin taşınması ve trafiğe çıkışlarının özel izne bağlı olduğu hallerde izin almak zorunludur. Bu durumda yol kullanım bedelleri, taşıma mesafesi ve proje ömrüne göre belirlenir; iznin usul ve esasları İçişleri Bakanlığı görüşüyle Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından düzenlenen yönetmelikle belirlenir. Bu hizmet için destek bedelleri ve uygulanacak günlük ücretler her yıl güncellenir ve genel bütçeye aktarılır.

EHLİYETSİZ ARAÇ KULLANANLARA YÖNELİK CEZALAR Sürücü belgesi olmadan araç kullananlar 40.000 lira ceza ile karşı karşıya kalır; sürücü belgesi geçici olarak geri alınmasına rağmen araç kullananlara 200.000 lira ceza uygulanır. Sürücü belgesi iptal edilmiş olsa bile araç kullananlar 200.000 lira ceza ödemek zorundadır. Ayrıca işletenler tescil plakası üzerinden 40.000 lira ceza alır.

Yerleşim yerlerinde hız sınırını aşma cezaları ve sürücü belgelerinin geri alınması süreleri, ihlale bağlı olarak çeşitli tutarlarda ve sürelerde uygulanır. Hız sınırını aşanlar için cezalar artarken, belirli durumlarda sürücü belgeleri geri alınır veya iptal edilir; bu durumlar kanunda özetlenen yaptırımlara göre uygulanır. Denetimlerde hız limiti ihlallerinin tespiti için cihazlar kullanılabilir ve imal/ithal edenlere ayrıca cezalar uygulanır. Ayrıca bu cihazların yetkili makamlarca el konulması ve kamuya geçirilmesi mümkündür.

GEÇİŞ ÜSTÜNLÜĞÜNE SAHİP ARAÇLAR Özel yetkili araçlar, acil durumlarda ve yetkililere ait görevli araçlar için geçiş üstünlüğü sağlanması konusunda bir dizi düzenleme getirilir. Bu araçların geçişini engelleyen sürücülere ceza ve sürücü belgelerinin geri alınması gibi yaptırımlar uygulanır; bu tür ihlallerin tekrarında sürücülerin ehliyetleri iptal olabilir. İptal edilen ehliyetlerin yeniden alınması için sürücü kurslarına başvurma ve sınavlarda başarılama gibi adımlar gerekir. Bu süreçte, geri alma süreleri, cezaların tahsil edilmesi ve psikoteknik değerlendirme gibi şartlar belirlenir.