Hatay’da Kültürel Mirasın Restorasyonunda Üç Yıllık Yolculuk: Bakan Ersoy’un Değerlendirmesi

Hatay’da gerçekleştirilen restorasyon ve koruma çalışmaları, deprem sonrası kültürel mirasın korunmasına yönelik kapsamlı bir dönüşüm sürecini işaret ediyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın koordinasyonuyla yürütülen çalışmalar, envanterden belgelenmeye, projelendirmeden uygulamaya kadar geniş bir yelpazede ilerledi.

Kültürel mirasa sahip çıkmak bizim için bir sorumluluk ve tarihimizin korunması için gösterilen kararlılık ağır basıyor. Bakanlık, 11 ilde sahaya inerek kültür varlıklarını taradı, tasnif etti, temizledi ve belgeledi; elde edilen veriler kayıt altına alınarak envanter haline getirildi. Bu eserler, Kazı Evi Depoları ve çeşitli müze müdürlükleri bünyesinde güvenli bir şekilde korunmaya alındı. Tescilli yapıların enkaz bölgesinde güvenlik temin edildi ve ağır hasarlı yapıların malzemeleri titizlikle ayrıştırılarak restorasyon için ön hazırlık yapıldı. Acil müdahaleler gerçekleşti ve hasar durumu ne olursa olsun, gerekli adımlar zamanında atıldı.

Restorasyon sürecini sayılarla görmek gerekirse, 6 Şubat depreminden sonra 5.119 taşınmaz kültür varlığı incelendi; bunlardan 364’ü tamamen yıkıldı, 973’ü ağır, 1.206’sı orta ve 1.036’sı hafif hasarlı olarak belirlenmişti. Bu tespitler sonrasında projelendirme ve yeniden inşa çalışmaları başlatıldı; 11 ilde toplam 63 uygulama tamamlandı, 21 projede ise çalışmalar sürüyor. Bakanlığa ait yapıların yanında özel mülkiyetteki tescilli yapılara da finansal destek sağlandı; yaklaşık 2 milyar lira kaynak kullanıldı.

Hatay’da ilerleyen süreçler ve hedefler kapsamında yaklaşık 2,3 milyar liralık ödenekle 10 proje sonuçlandığı, 5 projenin ise devam ettiği ifade ediliyor. Hatay Kent Bütünü Çevre Düzenlemesi ile Hatay Kentsel Tasarım Uygulamaları gibi büyük ölçekli çalışmaların birinci ve ikinci etapları odak noktasında. Antakya’da depremden zarar gören sivil mimarlık yapılarının belgelenmesi için ödenekler aktarıldı; şu ana kadar 69 yapı için proje hazırlandı, 2025 itibarıyla 28 yapı daha projelendirme sürecine dahil olacak. Ayrıca 70 yapı için proje çalışmaları ve 51 yapı için 3 boyutlu belgeleme hâlâ devam ediyor.

Hatay Müze Müdürlüğü’nde mozaik restore edilmek üzere 1080 metrekarelik pano çıkarıldı ve 1125 metrekarelik ağır/orta hasarlı mozaik panoları restorasyon için alanda tutuldu. Ayrıca Hatay Necmi Asfuroğlu Arkeoloji Müzesinde 9 eserin restorasyonu tamamlandı.

Vakfı Eserlerde yeniden ayağa kalkma süreci ise bölgesel çalışmalarda yine öne çıkıyor. 11 ilde 377 vakıf eseri zarara uğradı; bunlardan 31’i tamamen yıkıldı, 144’ü ağır, 104’ü orta, 98’i hafif hasarlı olarak kayıtlara geçti. Üç yıl içinde 109 vakıf eseri özgün hâline getirildi; kalan 268 eser için çalışmalar Haziran’a kadar tamamlanacak. Habib-i Neccar Cami gibi örnekler bu sürecin odak noktalarını oluşturuyor; caminin kubbesinin hafifletilmesi ve zemin işlerinin özgünlükle yeniden ele alınması, bütünsel bir restorasyon yaklaşımının nasıl yürüdüğünü gösteriyor.