Egzama: Belirtiler, Türler ve Günlük Yaşamda Dikkat Edilecekler

Egzama, ciltte yoğun kaşıntı ile birlikte kızarıklık ve kurulukla kendini gösterebilir. Uzmanlar, hastalığın çoğu vakada kabarcıklar, pullanma ve kabuklanma ile seyrettiğini belirtirken, cildin koruyucu bariyerinin zayıflaması sonucunda ortaya çıktığını da vurguluyorlar.

Atopik egzama genelde alerjik yatkınlığı olan kişilerde başlar ve bebeklik döneminde görülebilir. Öte yandan kontakt egzama, temas edilen temizlik ürünleri, parfümler, kozmetikler ve metallere karşı gelişebilir. Saçlı deri, kaşlar ve burun kenarında görülen seboreik egzama ile el ve ayaklarda madeni para şeklinde lezyonlar ortaya çıkabilir; dishidrotik egzama ise avuç içi ve ayak tabanında sıvı dolu kabarcıklarla kendini gösterir.

Egzamaya yol açan tetikleyiciler arasında sabunlar, deterjanlar, parfümler ve bazı metalller bulunur. Ayrıca nemli ve tozlu ortamlarda, polen ve küf gibi alerjenlerle temas etmek de belirtileri tetikleyebilir. Soğuk ve kuru hava, cilt bariyerini zayıflatıp şikâyetleri güçlendirebilir.

Alerjik egzama ile tahrişe bağlı egzama arasındaki fark konusunda uzmanlar, bağışıklık sistemiyle ilişkili olan alerjik formun tekrarlama eğiliminde olduğuna dikkat çekiyor. Tahrişe bağlı egzama ise kimyasal maddelerin doğrudan cildi zedelemesiyle ortaya çıkıyor.

Egzama bulaşıcı değildir. Hastalığın kişiden kişiye geçmediğini vurgulayan hekimler, eller, parmak araları, ayak tabanları ve yüz gibi bölgelerde hangi sıklıkla görüldüğünü şöyle özetliyorlar: bebeklerde yanaklar, çocuklarda ise dirsek içleri ve diz arkaları sık karşılaşılan alanlardır. Başlıca belirti kaşıntı olmasına rağmen kuruluk, kızarıklık, pullanma ve kabuklanma da sık görülür. Uzun süreli kaşıma cildi sertleştirebilir ve kalınlaşmaya yol açabilir; stres de egzamanın alevlenmesini tetikleyebilir.

Günlük yaşamda dikkat edilmesi gerekenler arasında ılık suyla kısa banyolar, sert liflerden kaçınma ve nötr/parfümsüz sabun tercihleri bulunur. Banyodan sonra cildin mutlaka nemlendirilmesi, evin iyi havalandırılması ve temizlik sırasında eldiven kullanılması önerilir. Pamuklu giysiler tercih edilmeli ve tahriş edici maddelerden uzak durulmalıdır. Uygun tedavi ve düzenli cilt bakımı, tetikleyicilerden kaçınılmasıyla atakların sıklığının önemli ölçüde azaltılabilir.

Yanlış uygulamalardan kaçınma adına doktordan alınan talimatlar dışında krem kullanımı veya uzun süreli kontrolsüz kortizon kullanımı sık görülen hatalardır. Kortizonlu kremler, doğru süre ve dozlarda güvenli olsa da aşırı kullanım cilt incelmesine yol açabilir; bu nedenle hekim kontrolü hayati öneme sahiptir.

Egzama ile mantar enfeksiyonunun klinik görünümü, lezyon yapılarına göre farklılık gösterir: egzama genelde düzensiz sınırlarla yoğun kaşıntı içeren bir tablo sunarken mantar vakalarında kenarlar belirgin, ortası açık renkli alanlar görülür.

Bebek ve çocukların cildi daha ince olduğundan dış etkenlere karşı daha hassastır. Genetik yatkınlık ve alerjik yapı riski artırabilir. Şikayetler uzun süre geçmiyorsa, yaygın kızarıklık, iltihap, akıntı veya ateş mevcutsa deri hastalıkları uzmanına başvurulmalıdır.