ABD’nin Küresel Gümrük Vergileri: Yüzde 10’dan Yüzde 15’e Giden Süreç ve Uluslararası Tepkiler

ABD Başkanı Donald Trump’ın küresel gümrük vergileriyle ilgili politikaları yeni bir döneme giriyor. Yüksek Mahkeme’nin bu vergilere yönelik iptal kararının ardından imzalanan ve tüm ülkelere uygulanması öngörülen ilave %10’luk vergi, artık yürürlükte. Ancak Trump’ın Cumartesi yaptığı açıklamada bu oranın %15’e yükseltilebileceğini ima etmiş olsa da resmi kararname halen net olarak yayımlanmadı; bu nedenle şu an için küresel vergiler %10 üzerinden geçerli.

Gümrük ve Sınır Koruma Ajansı (CBP), ithalatçılara gönderdiği bir notta, vergi oranının başlangıçta %10 olacağını ve yerel saatle 00.01 itibarıyla tüm ülkeler için, istisnalar hariç geçerli olacağını bildirdi. Bu vergilerin temel amacı olarak uluslararası ödeme sorunlarını ele almak ve ticari ilişkileri Amerikan işçileri, çiftçileri ve imalatçıları lehine yeniden dengelemek gösterildi.

Trump yönetimi, ticaret açığını azaltmak ve ABD yatırımlarını çekmek için bu vergileri bir araç olarak sunuyor. Mevcut resmi veriler, daha önce 1977 tarihli IEEPA kapsamında uygulanan vergilerden en az 130 milyar dolar toplandığını gösteriyor. Bununla birlikte idari kararlar, 1974 Ticaret Yasası’nın 122. maddesinin kullanılarak vergilerin Kongre onayı olmadan 150 gün uygulanmasına zemin hazırladı.

ABD Yüksek Mahkemesi’nin önceki kararı, Trump’ın bu vergileri “yetkisini aşan uygulamalar” olarak nitelemiş ve iptal etmişti. Bu kararın ardından Trump, ülkeler arası gümrük tarifelerini geniş kapsamlı şekilde değiştirecek adımları hayata geçireceğini vurguladı; “Yüzde 10’luk küresel verginin yasal sınır olan yüzde 15’e çıkarılacağını ilan ediyorum” ifadelerini kullanmıştı. Cumartesi günkü açıklamasında bu adımların, mahkeme değerlendirmelerinin uzunca sürmesi sonrası, mevcut kararların eleştirel bir yorumu olarak görüldüğünü belirtti.

İngiltere, bu gelişmeye karşı temkinli yaklaştı ve ABD’nin daha önce üzerinde uzlaşılan ticaret anlaşmalarına riayet edilmesi gerektiğini hatırlattı. Bu arada Avrupa Birliği ve Hindistan da olaylardan etkilenerek adımları gözden geçirme sürecine girdi; AB, yaz döneminde varan bir anlaşmanın onay süreçlerini askıya alacağını duyurdu, Hindistan ise görüşmelerin ertelendiğini açıkladı.