Zeytinde Rekor Rekabet: Türkiye’nin Bölgesel Üretim Gücü ve 2026 Tahminleri

Zeytinde 2026 sezonu, iç piyasaya ve ihracata yönelik üretimde rekor seviyelerin işaretini veriyor. Üretim gücünün lokomotifi olan merkezler, nüfusa göre üretimin hareketli olduğu iller olarak öne çıkıyor. Manisa Köprübaşı, nüfusu başına yaklaşık 5.3 tonla zirvede bulunurken İzmir’in Torbalı ilçesi 4.3 tonun üzerine çıkmasıyla dikkat çekiyor. Bu liste içinde Akdeniz kökenli tek il olan Mersin Mut ise 1.85 tonla, uzun yılların tecrübesiyle yükselen üretim grafiğini sürdürüyor.

Bir yıl boyunca tarımsal üretimin doğasında olan “varlık yılı” ve “yokluk yılı” kavramları, zeytinde de geçerliliğini koruyor. 2025 sezonu için 2 milyon 450 bin tonla düşük bir rekolte kaydedilirken, 2026 için TÜİK’in ilk tahmini 3 milyon 800 bin tonun üzerine çıkıyor. Bu potansiyelin gerçekleşmesi halinde 2024 seviyesinin üzerinden, yeni bir rekora imza atılması bekleniyor. Üretici sektör temsilcileri, mevsimsel şartların şimdiye kadar zeytine iyi destek verdiğini ifade ederken, sonraki yılların durumunun dikkatle izlenmesi gerektiğini vurguluyorlar.

Ayvalık’ın öne çıkan üretici ailelerinden Sabuncugil temsilcisi Deniz Sabuncugil, bu yılki bolluğun katma değere dönüştürülmesi gerektiğini belirtiyor ve planların önceden yapılması gerektiğine işaret ediyor: “Üretimin hak ettiği payı alabilmesi için stratejik adımlar bugün atılmalı.”

Kişi başına üretimde liderlik eden Manisa’daki köklü zeytin üretimi, son 10 yılda 25 milyon ağaca ulaşan kurulu gücüyle dikkat çekiyor. Tütün tarımını bırakmış ilçelerdeki üretimin artışa katkısı da büyük önem taşıyor. Bölgede 20 yıllık bir gelişimden söz ediliyor ve kaliteyle markalaşmaya odaklı bir yaklaşım benimsenmiş durumda. Ümmühan Tibet, “Bereketli topraklar, üreticiye yönelik yatırım iştahı ve yeni katılımlar bu yükselişi tetikledi” diyor. Köprübaşı ilçesi, nüfus başına Türkiye’nin en yüksek zeytin üretimi yapan ilçe unvanını koruyor; ağaç başına verim artışıyla pek çok büyük markanın tedarik merkezi konumunda bulunuyor.

Akdeniz bölgesinde organik üretimin simgesi haline gelen Mut ilçesi, zeytin ve sofralık kayısı alanlarında uzun yıllardır önemli bir üretim üssü olarak öne çıkıyor. Mut’un iklimi düşük nem oranıyla zeytinin böylesine istikrarlı büyümesini destekliyor; ürünler organik yetiştiriliyor. Mut Ziraat Odası Başkanı Muharrem Yılmaz, kırsal ekonomide zeytinin kritik bir yer tuttuğunu vurguluyor ve yağlarının düşük asit oranı sebebiyle değerli olduğuna dikkat çekiyor: “Egeli büyük markalar zeytinyağımızın büyük kısmını alıyor; üretim hacmi ve kaliteyle öne çıkıyoruz.”