Türkiye’de Kronik Hastalıklar ve Engellilik: Güncel Verilerin Işığında Gerçekler

Sağlık Bakanlığı’nın paylaştığı veriler, Türkiye’de kronik hastalıkların düşündürücü bir yaygınlığa sahip olduğunu ortaya koyuyor. Her üç kişiden en az birinde kronik bir hastalık bulunduğu görülüyor; özellikle 65 yaş ve üzeri bireylerde engelliliğe yol açan kronik hastalık oranı %77 olarak dikkat çekiyor. 45-69 yaş grubunda ise her beş kişiden üçü risk altında bulunuyor.

Alınan önlemler ve izlenen politikalar, kronik hastalıkların sağlık harcamalarını önemli ölçüde artırdığını gösteriyor. Organ hasarları nedeniyle görme sorunları, diyabete bağlı sorunlar, böbrek hasarları ve hipertansiyon gibi durumlar engellilik nedenleri arasında öne çıkıyor. 65 yaş ve üzeri bireylerde yüksek tansiyon, diyabet ve kardiyovasküler sorunların oranı ise %80’lere ulaşıyor.

Risk altında olanlar bölümünde, 45-69 yaş grubunda kronik hastalıklara zemin hazırlayan üç temel risk faktörü bulunduğu ifade ediliyor: sigara kullanımı (tütün), düşük fiziksel hareketlilik ve sağlıksız beslenme (obezite). Bu konudaki mücadelede 1.040 poliklinik ve 322 araçla mobil sigara bırakma ekipleri sahada hizmet veriyor.

Bir yılda elde edilen yeni tanılar kapsamında, aile hekimlikleri 11 hastalık taramasını otomatik olarak yürütüyor ve bir yıl içinde 30 milyon kişiye 63 milyon tarama gerçekleştiriliyor. Bu taramalar sonucunda 7 milyon yeni tanı konulmuş; bunların yaklaşık 6 milyonu obezite, 700 bindeki kardiyovasküler risk, 150 bini hipertansiyon ve 500 bini diyabet olarak sınıflandırılmıştır. Ayrıca 15 milyon kişi 2025 yılında ilk kez aile hekimiyle temas kurmuş durumda.

Harcamalar ve maliyet etkisi açısından bakıldığında, en az bir kronik hastalık, sağlık harcamalarını yaklaşık 2.85 kat artırıyor. Dört veya daha fazla kronik hastalığa sahip bireylerde ise bu maliyet artışı 10 katı bulabiliyor. Yaş gruplarına göre sağlık harcamalarındaki paylaşımda 65 yaş üzeri grubun payı yaklaşık %62’dir.