Suat Derviş: Görünmeyeni Görünenin Tarihi ve Üç Yeni Kitapla Zamanı Aşan Sesler

54 yıl geçti Suat Derviş’in aramızdan ayrılışının üzerinden, ama adının yankısı bugün edebiyat dünyasında hâlâ canlı. Onun adı yalnızca geçmişin bir kısmı olarak değil, yeniden basılan eserleri ve güncel çalışmalarla günümüzdeki okurların keşif alanına dönüşüyor. Derviş, toplumun kenarında kalan yaşamları yazmaya dair kararlı duruşuyla, şehirlerin vitrininden çok arka sokaklarına odaklandı. Zenginliğin ve merkezde olmanın karşısında, yoksulluğun, hastalıkların ve hayatta kalma mücadelesinin sesini yükseltti. Kadınları, işçileri, işsizleri, evsizleri ve kent dışına itilenleri edebiyatının merkezine yerleştirdi. Yıllar geçtikçe gördüğü ve sorduğu sorular hâlâ bugün hayatın içinde yankı buluyor.

Gazetecilik kariyeri, sadece olayları kaydetmenin ötesine geçti. 1930’larda Son Posta, Vatan, Cumhuriyet ve Gece Postası gibi gazete arşivlerinde yer aldı; 1935-1937 arasındaki röportajlarında Çöken İstanbul’u yoksulluk ve değişen yüzüyle gözler önüne serdi. Edebiyatında da karşılık bulan bu yaşamlar, romanlarına yansıdı: Fosforlu Cevriye’de toplumsal kenarda yaşayan bir kadının öyküsünü ve İstanbul’un Bir Gecesi’nde sınıflar arasındaki geçişkenliği, kentin dokusunu gözler önüne serdi. Bu romanlarda görülen temasal çizgi, «görünmeyeni görmek» ve «söyleyemeyenin sesi olmak» ana hedeflerinden oluşuyor.

Üç yeni kitap İthaki Yayınları, Suat Derviş’in 54. ölüm yıldönümüne özel olarak yayımladığı üçleme ile daha önce kitaplaşmamış metinleri okurlarla buluşturuyor: Sevdiği Bendim, Üç Papatyalı Kadın ve Bitmeyen Korku. Üç Papatyalı Kadın, Filiz Hataylı takma adıyla yazılan metinlerden derleniyor ve bugüne kadar kitaplaşmamış olanlar arasındaki yerini alıyor. Ayrıca yazar kendi adıyla yayımlanan Günahtan Kaçan Kadın adlı çizgi romanla birlikte okunabilirken, Bitmeyen Korku da Filiz Hataylı imzalı ve Bir Köşede Bir Kadın adlı novellayla birlikte sunuluyor.

Zamana inat var olan yazar Editör Serdar Soydan, “Suat Derviş neden hâlâ güncel?” sorusuna şu yanıtı veriyor: “Derviş, akılda kalıcı kadın karakterleri ve güncelliğini koruyan temalarıyla yalnızca yaşadığı dönemi aşan bir yazardır. İyi eserler, büyük yazarlar gibi, üzerlerine toprak düşsede gün yüzüne çıkar ve OKURLARLA buluşur. Eserleri uzun yıllar boyunca tecrit edilse de, bu tecrit ona rağmen büyüyen bir canlıdır. Çalışmalarımda pek çok ismi inceledim, ama Derviş kadar okuyucuyla buluşan bir yazar olmadı. Bu eserlerin arkasındaki hikâye kadar yazarın kendi öyküsü de eserlere anlam katıyor. Bu yüzden yıllar boyunca sessiz bırakılmış bir yazarın mücadelesi, eserlerinde başka bir boyut kazanıyor.”