Erzurum’un Saklı Ramazan Geleneği İşfe’lena Duası: Yüzyıllık Bir İbadet ve Belgesel Hikayesi

Erzurum, tarih boyunca pek çok medeniyete ev sahipliği yapmış ve bu zengin geçmişiyle dini ve toplumsal yaşamında köklü gelenekler bırakmıştır. Ramazan ayı geldiğinde, her akşam ezanıên ardından süregelen salavat-selim ve özellikle İşfe’lena duası kentte heyecan uyandıran bir ritüel olarak öne çıkar. Bu dua, teravih namazının hemen ardından okunur ve 700 yılı aşkın bir süredir Erzurum’un ramazan sohbetlerinin odak noktasını oluşturur. Teravih’in ardından vakur bir sesle okumaya başlanan dua, müezzinin manaya dokunan sözcükleriyle “Ya Resulallah, Mahşerin meydanında bize şefaat eyle” diyen mısralara dönüşür.

BELGESEL YAKLAŞIMI Türkiye’de teravihden sonra sadece Erzurum’da yankılanan İşfe’lena duası için hazırlanan belgesel çalışması, bu geleneğin derinlikle incelendiği bir inceleme niteliği taşır. Proje koordinatörlüğünü Atatürk Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ahmet Hacımüftüoğlu üstlenirken, yönetmenliğini İletişim Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Yusuf Yurdigül yürüttü. Konsept danışmanlığını İlahiyat Fakültesi Öğr. Gör. Mustafa Özfidan yaptı. Çalışmada, alanında uzman 18 isim ve duayı okuyan hafızlarla yapılan röportajlar aracılığıyla bu geleneğin tarihsel bağlamı, toplumsal etkileri ve anlam kazanımı detaylı biçimde ele alındı.

Erzurum’un dinî ve sosyal yaşamını şekillendiren bu özel gelenek için Türkiye Dil ve Edebiyat Derneği (TDED) Erzurum Şube Başkanı Murat Ertaş şu değerlendirmeyi paylaştı: “Hudut şehri olan Erzurum, kendine özgü bir dini ve sosyal hayatı barındırır. Binbir hatim geleneği bunun en belirgin örneklerinden biri. Ramazanlarda teravih namazının ardından okunan İşfe’lena duası da bu birlik ve dayanışmanın ifadesidir. Erzurum’un sık sık savaşlar gördüğü bir coğrafyada bu duaların ayrı bir önemi vardır; İşfe’lena da bu dualardan biridir.”

Geleneksel ritüelin tarihsel derinliği, bugün belgesel çekimleriyle gün yüzüne çıkıyor ve toplumsal hafızada canlı tutularak gelecek kuşaklara aktarılıyor.