Çocuk Suçuna Karşı Aile ve Toplum Destekli Müdahale Stratejileri

Türkiye’de çocukların faili olduğu suçlar son dönemde artış gösteriyor. Çocukların birbirine zarar verdiği olaylar, ölümlere yol açan vakalar ve suça sürüklenen çocukların sayısının düşürülmesi için Meclis’te çeşitli çalışmalar sürüyor. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Hizmet Bölüm Başkanı Prof. Dr. Miraç Burak Gönültaş’ın önerileri, Suça Sürüklenen Çocuklar Komisyonu’nda paylaşıldı.

Çocuk suçluluğunun ana nedenleri Gönültaş, ailenin güvenli bağlarının zayıflamasının okula bağlılığı azaltabileceğini ve bu iki unsurun çocukların suça yönelme riskini artırdığını belirtiyor. Suç için uygun bir zemin oluşturan davranışlar, çocuklarda sık sık yalan söyleme, otoriteyle çatışmalar, evden ve okuldan kaçma, geç saatlere kadar dışarıda kalma ve madde kullanımı gibi belirtilerle kendini gösterebiliyor. Bu yaş grubunun özellikle 16-18 arasında yoğunlaştığı ve çevre etkilerinin suç işleme eğilimini güçlendirdiği ifade ediliyor.

Koçluk ve erken müdahale modelleri ABD’de uygulanan Aile ve Gençlik Başarısı Programı (FAYS), suçla mücadelede bire bir koçluk sunması açısından öne çıkıyor. Kanada’da ise suça karışan gençlerin yetişkinlik cezaevlerindeki ortamları görmelerine olanak tanınsa da bu yaklaşımın caydırıcılık etkisinin sınırlı olduğu görülüyor. Türkiye’de Adana’daki “Yaşam Koçlarıyla Umut Yıldızı” projesinin yaygınlaştırılması öneriliyor. Bu tür programlar, çocuklara yaşam koçluğu yapan personelin gerekli eğitimi almasını ve gençlerin istihdam edilmesini hedefliyor.

Güvenliğin sosyal kontrolü Gönültaş, “göz (sosyal kontrol)” yaklaşımını benimseyerek evde aile, mahallede büyükler, okulda öğretmen ve hayatta mentörlerin çocukları yakından izlemesinin, antisosyal davranışları azaltmada etkili olduğunu vurguluyor. Bu yaklaşımın hayata geçirilmesiyle, çocuk üzerinde artan sosyal kontrolün riskli davranışları azaltması bekleniyor.

Akran baskısı ve şiddet olayları Son dönemde artan akran zorbalığı ve şiddet, özellikle gençler arasında daha ağır sonuçlar doğurabiliyor. AVM ve sokaklarda yaşanan çatışmalarda bıçaklı kavga görüntüleri, gençlerin güvenliği için kaygıları artırıyor. Ayrıca hırsızlık, tehdit ve aileye yönelik tehdit içerikli paylaşımlar da güvenlik riskleri oluşturuyor. Bu tür vakalarda iple tutulması gereken konular arasında, adli süreçlerin hızla işlemesi ve toplumsal destek mekanizmalarının devreye girmesi yer alıyor.

Çocuk suçluluğunun güncel örnekleri Türkiye’nin çeşitli bölgelerinde 16 yaş ve üzeri çocuklar arasında yaşanan suç olayları, güvenlik ve adalet sisteminin nasıl çalıştığına dair tartışmaları tetikliyor. Özellikle mal varlığına yönelik suçlar, kimlik ve güvenlik konuları ile ilgili olaylar, toplumun güvenliğini etkileyen başlıklar arasında yer alıyor. Bu süreçlerde ailelere ve gençlere yönelik destek ve müdahale programlarının güçlendirilmesi gerektiği konusunda uzlaşı mevcut.